Lạm Phát và Ảnh Hưởng Lạm Phát – TCPT số 31

Posted on Tháng Hai 19, 2010 bởi

2



Trong khoảng thời gian gần đây, nỗi lo lạm phát đang được quan tâm nhiều khi hàng loạt chuyên gia cùng các phương tiện truyền thông nêu lên nỗi quan ngại sự trở lại của lạm phát ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Chỉ số tiêu dùng – CPI

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI- Consumer Price Index ) là một chỉ tiêu thống kê tính theo phần trăm phản ảnh xu hướng và mức độ biến động tương đối về giá cả chung của một số lượng cố định các loại hàng hoá dịch vụ (được gọi là “rổ” hàng hoá). Những loại hàng hóa này đã được chọn đại diện cho tiêu dùng, phục vụ đời sống bình thường của người dân qua thời gian.

Hiện tại ở Việt Nam, chỉ số này được tính dựa trên 11 nhóm hàng hoá, dịch vụ gồm 572 mặt hàng, tăng 78 mặt hàng so với rổ hàng hóa kỳ trước (2005-2009). Đây cũng đã loại bớt những mặt hàng không còn phổ biến và thêm vào những mặt hàng đã trở nên phổ biến tiêu dùng hơn.

Quyền số dùng để tính CPI thời kỳ 2009-2014 cũng có sự thay đổi so với thời kỳ 2005-2009. Nhóm giảm duy nhất là hàng ăn và dịch vụ ăn uống, 2,92 điểm %. Trong đó, lương thực giảm 1,68 điểm %; thực phẩm giảm 0,85 điểm %; và ăn uống ngoài gia đình giảm 0,4 điểm %.

Việc nhóm lương thực thực phẩm bị hạ tỉ trọng giúp cho cách tích CPI thực hơn

Cho đến nay, CPI đã qua ba lần được cập nhật, vào các năm 2001, 2006 và 2009.

Lạm phát là sự tăng giá liên tục của các loại hàng hoá trong nền kinh tế, thông thường được đo lường bằng hai chỉ tiêu cơ bản là chỉ số giá tiêu dùng CPI và chỉ số khử lạm phát GDP (GDP deflator).

Kế hoạch tăng giá than kéo theo giá điện tăng đang gây lo ngại sự tăng giá đồng loạt của các hàng hoá phụ thuộc. Trên thế giới, giá dầu đang ở mức cao cũng gây lo ngại về những tháng CPI tăng cao đầu năm 2010.

Việc tăng trưởng tín dụng 2009 lên tới 37.7% cũng gây lo ngại lạm phát là một nguy cơ lớn. Vì thông thường, đi sau độ trễ 5-7 tháng sau khi tăng trưởng cung tiền cao sẽ là lạm phát đi kèm. Và nếu đúng như quy luật, thì CPI sẽ tăng cao nhất vào quý 2 năm 2010 .

Liệu rằng lạm phát có thực sự diễn ra mạnh và đáng lo ngại trong thời gian tới hay không, đó còn là một câu hỏi đang gây đau đầu cho giới đầu tư và là vấn đề cần được quản lý cũng như kiểm soát chặt chẽ và linh động từ các cấp quản lý.

Vừa đây, ngân hàng HSBC ra bản báo cáo cảnh báo rủi ro lạm phát ở châu Á và Việt Nam. Theo đó, HSBC đã cảnh báo về các vấn đề thâm hụt thương mại và lạm phát, đồng thời cho rằng, Chính phủ Việt Nam cần nhanh chóng thực hiện việc thắt chặt chính sách tiền tệ và tài khóa.
Báo cáo nhận định, thâm hụt thương mại gia tăng của Việt Nam trong bối cảnh tăng trưởng GDP không mạnh như trước đây đã và đang gây áp lực lên tỷ giá đồng VND. Các nhà phân tích của HSBC dự báo, thâm hụt thương mại của Việt Nam trong quý 1/2010 sẽ lên tới 30,3% GDP, từ mức 18,6% GDP trong quý 4/2009, trước khi giảm dần về mức  14,8% vào quý 4/2010.
Với sự gia tăng của giá nguyên liệu đầu vào và giá năng lượng, thực phẩm, báo cáo cho rằng, tốc độ lạm phát của Việt Nam sẽ trở lại mức hai con số vào quý 2 năm nay, thậm chí là sớm hơn. Một nguồn rủi ro lạm phát nữa, theo HSBC, là tốc độ tăng trưởng tín dụng lên tới gần 40% của năm 2009.

Lạm phát năm 2009 được công bố chính thức là 6.88% và thấp hơn mục tiêu 7%.

Nguyên nhân tiền tệ

Chỉ tính đến tháng 10 trong năm 2009, tốc độ tăng trưởng tín dụng đã 33,29%, vượt qua mục tiêu kiểm soát cả năm của Ngân hàng Nhà nước.

Điểm đáng chú ý là theo báo cáo hoạt động ngành ngân hàng chín tháng đầu năm, cũng của Ngân hàng Nhà nước, tốc độ tăng trưởng tín dụng mới chỉ ở mức 28%, tương đương khoảng 3% mỗi tháng. Nhưng chỉ riêng trong tháng 10, tốc độ tăng trưởng đã đạt tới 5,33%
Tốc độ tăng trưởng cung tiền và tín dụng trong năm 2009

Cho đến thời điểm cuối năm, việc cung ứng tiền thông qua chương trình hỗ trợ lãi suất khá cao, trên 400 nghìn tỷ được xem là nguyên nhân chính dẫn đến việc tăng trưởng cung tiền cũng như tăng trưởng tín dụng vượt xa mục tiêu.

Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, việc nới lỏng chính sách tiền tệ, nhất là thực hiện cơ chế hỗ trợ lãi suất trong năm 2009, khiến cho tổng phương tiện thanh toán và dư nợ tín dụng đang ở mức cao, ảnh hưởng đến việc kiểm soát lạm phát, ổn định lãi suất trên thị trường và tình hình có thể diễn biến phức tạp, và kéo dài sang năm 2010 do độ trễ của tác động chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, liệu việc tăng cung tiền mạnh có dẫn trực tiếp đến lạm phát cao?

Một số chuyên gia nhận định nếu có can thiệp để bảo đảm thanh khoản trong thời điểm cuối năm thì tác động lên lạm phát cũng không nhiều. Khả năng tái lạm phát trong năm 2010 khó xảy ra. Năm 2009, tăng tín dụng “nóng” chỉ là hệ quả tất nhiên để đáp ứng nhu cầu vận hành bình thường của nền kinh tế.

Quan điểm của NHNN là trong năm 2010 sẽ giảm lượng cung tiền hơn năm 2009 với mức tăng trưởng tín dụng dự kiến chỉ 25%.

Do chi phí đẩy

Từ khoảng giữa năm 2008, giá cả nhiều hàng hoá và năng lượng giảm mạnh khiến cho lạm phát cũng bắt đầu chững lại và tăng trưởng âm vào ba tháng cuối năm. Vì khủng hoảng kinh tế, hầu hết các quốc gia đều thực hiện chính sách tài khoá và tiền tệ mở rộng. Sỡ dĩ hiện nay các loại hàng hoá chưa tăng mạnh trở lại là do nền kinh tế thế giới chưa thật sự phục hồi. Và khi phục hồi thì nền kinh tế các nước đối mặt nguy cơ lạm phát là khó tránh khỏi.

Hiện nay trong nước, việc Tập đoàn Than Khoáng Sản rục rịch tăng giá than kéo theo giá điện tăng có thể gây ra một cú sốc giá mới đối với nền kinh tế. Trong khi đó, nhiều mặt hàng nhập khẩu cũng đang tăng giá mạnh. Ngoài ra, sự biến động tỷ giá cũng làm cho việc dự báo lạm phát trở nên khó lường.

CPI tăng dần

Kể từ tháng 8 năm 2009, tốc độ gia tăng chỉ số CPI so với cùng kỳ năm trước có xu hướng tăng lên. Sự gia tăng này có thể lý giải do giá dầu thế giới tăng khiến cho giá nhiên liệu trong nước cũng tăng cao, cộng với sự gia tăng mùa vụ của giá lương thực và thực phẩm.

Tốc độ tăng CPI so với cùng kỳ năm trước – Nguồn: Tổng cục thống kê

Chỉ số CPI tháng 1 năm 2010 cũng đã được Tổng cục thống kê công bố. Theo đó CPI tháng 1 năm 2010 tăng 1,36% so với tháng 12 năm 2009 và tăng 7,62% so với cùng kỳ năm 2009. Đây là tháng đầu tiên áp dụng cách tính CPI mới.

Việc các mặt hàng cận Tết tăng cao, nhất là hàng ăn và các dịch vụ ăn uống khiến cho CPI tháng 1 tăng lên. Để tránh tình trạng giá cả tăng mạnh và bình ổn thị trường trong nước trước Tết, Nhà Nước đã đưa nhiều mặt hàng vào diện kiểm soát giá cả, đồng thời các chính sách bình ổn giá, hỗ trợ doanh nghiệp thu mua, dự trữ hàng tết đã được triển khai nên không lo thiếu hàng, tăng giá. Tuy nhiên, sau Tết thì các chi phí điện và năng lượng tăng lên sẽ khiến giới chuyên gia không khỏi lo ngại.

Các chính sách có khả năng được áp dụng cho việc kiềm chế lạm phát

Việc tăng trưởng nóng lượng cung tiền và tín dụng tạo ra một nguy cơ lạm phát cao. Nhiều bài nhận định và báo cáo lạm phát tại Việt Nam năm 2010 có thể lên 8% và kéo theo các hậu quả của nó. Vì lý do này, NHNN vừa qua đã thực hiện các biện pháp kiểm soát và siết chặt tín dụng cuối năm 2009 và đầu 2010 có thể xem là hành động quyết liệt nhằm đạt được mục tiêu bình ổn vĩ mô 2010.

Việc tăng lãi suất cơ bản lên 8%, nâng lãi suất chiết khấu và tái cấp vốn lên 7%, đồng thời áp dụng trần lãi suất cho vay, hạn chế tín dụng ở một số lĩnh vực không trực tiếp sản xuất hàng hoá cho xã hội, hạn chế cung tiền thông qua chiết khấu các giấy tờ có giá thể hiện cho mục tiêu đó. Nhưng, đi kèm với nó là sự xuất hiện của tình trạng căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Sự mất cân đối trong trong nhu cầu vay của doanh nghiệp và huy động vốn của ngân hàng khiến cho việc căng thẳng này càng thêm trầm trọng.

Việc hạ tỉ lệ dự trữ ngoại tệ khiến cho ngân hàng có thế bán USD, giải quyết áp lực tỉ giá và chênh lệch từ thị trường chợ đen, đồng thời hút một lượng tiền đồng về giải quyết phần nào áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Để giải quyết, có lẽ NHNN cần phải nới rộng trần lãi suất huy động hoặc tăng lãi suất cơ bản để có thể đưa cung cầu về tín dụng trên thị trường về mức cân bằng hơn. Hiện tại, NHNN cũng hạn chế mức tăng trưởng tín dụng mục tiêu 25% cho năm 2010.

Lãi suất năm 2009

Đã có một số ý kiến cho rằng nên bỏ lãi suất cơ bản, vì hiện tại nó đang mất dần đi tác dụng. Hiện tại, lãi suất cơ bản chỉ sử dụng như lãi suất hướng dẫn của NHNN, áp dụng cho Ngân hàng Thương mại không có nhiều ý nghĩa và gần như không còn tác dụng đối với thị trường tài chính tiền tệ khi áp lực cung cầu có ý nghĩa quyết định, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng cũng tạo ra sự điều tiết cho thị trường.

Nhìn tổng quan, năm 2010 là năm bản lề cho kế hoạch năm năm tiếp theo và là năm cuối của kế hoạch 2006-2010. Việc ổn định vĩ mô là cần thiết với ekip chính phủ hiện nay. Kiểm soát lạm phát, bình ổn thị trường, hạn chế tín dụng, linh hoạt tỉ giá và tăng trưởng khá đang là mục tiêu của năm 2010.

Elbi

About these ads
Posted in: Kinh tế