Thất bại của doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam gây chú ý trầm trọng – TCPT số 37

Posted on Tháng Chín 5, 2010 bởi

0



Vào đầu tháng bảy vừa qua, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thông báo rằng Chủ tịch đóng tàu Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin), sẽ bị khiển trách vì đưa công ty đến bờ vực phá sản.

Chính phủ cho biết ông Phạm Thanh Bình đã bị đình chỉ và chịu trách nhiệm về các khoản nợ của Tập đoàn, mà theo các giới truyền thông địa phương cho biết số nợ ít nhất là 80 nghìn tỷ đồng (4,3 tỷ USD). Cảnh sát đang điều tra thêm về vụ việc này.

Việt Nam bắt đầu mở cửa nền kinh tế ra thế giới 24 năm trước đây. Bà Phạm Chi Lan, cựu cố vấn kinh tế cho chính phủ, đã cho truyền thông địa phương biết rằng, trong khi doanh nghiệp tư nhân thuộc quy mô nhỏ đang khởi sắc, thì 60 hay 70% nguồn vốn và tài sản quốc gia được nắm giữ bởi các doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với Vinashin, các nhóm này bao gồm Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sự độc quyền của nguồn điện lực tại Việt Nam, và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PetroVietnam), cũng như những tập đoàn khác.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng “là người ủng hộ mạnh mẽ trong việc xây dựng các tập đoàn doanh nghiệp Việt Nam theo mô hình tổ hợp doanh nghiệp (chaebols) của Hàn Quốc”, ông Carl Thayer, một chuyên gia Việt Nam tại Đại học New South Wales cho biết.

Vinashin được thành lập vào năm 1972 để củng cố ngành công nghiệp đóng tàu của Việt Nam. Trang web công ty cho biết ngoài xây dựng và sửa chữa tàu, Vinashin còn tham gia vận chuyển, kinh doanh công nghiệp nặng và những dịch vụ khác.Báo chí địa phương đã đưa tin rằng ngoài những lợi ích bao gồm các cảng và bất động sản, tập đoàn sẽ bắt đầu cấu trúc lại phương thức kinh doanh lại nhằm tập trung vào lĩnh vực chuyên ngành.

Các trường hợp của Vinashin nổi lên chỉ vài tháng trước Đại hội Đảng Cộng sản, mà tại đó các lãnh đạo chủ chốt sẽ được bổ nhiệm. Ông Thayer cho biết vụ bê bối này có thể là một mối đe dọa cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nhưng ông Dũng “đánh lại” bằng cách đặt lệnh tái cấu trúc tập đoàn. “Ông Dũng đã tự đặt mình trong tình thế bất bại,” ông Thayer nói.

Trước khi vụ bê bối xảy ra, Vinashin cho biết tập đoàn đã có hơn 160 công ty con bao gồm 39 xưởng đóng tàu và được hưởng lợi “rất mạnh mẽ từ nguồn hỗ trợ của chính phủ.” Trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông địa phương, bà Phạm Chi Lan cáo buộc rằng các nhóm doanh nghiệp nhà nước như Vinashin được quá nuông chiều.

“Vinashin đã được cung cấp nguồn lực rất mạnh, được phép tiêu tiền một cách quá tự do và hiện phải gánh khoản nợ cực lớn,” bà Lan nói. “Tôi nghĩ rằng nếu nhà nước không cung cấp tiền cho Vinashin một cách thoải mái như vậy thì số nợ sẽ không nhiều như ngày hôm nay.” Tuy nhiên, bà Lan đã từ chối trả lời phỏng vấn với AFP.

Jonathan Pincus, hiệu trưởng của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết rằng các doanh nghiệp lớn nhà nước được ưu tiên sử dụng các nguồn đất đai và vốn nhà nước mà không bị buộc phải cạnh tranh, nên đã dẫn đến đầu tư quá mức. Ông nói thêm giải pháp tốt nhất là buộc các doanh nghiệp này phải vay nợ theo các điều khoản thương mại và mua đất theo giá thị trường bình thường như những doanh nghiệp tư nhân.

“Các chức vụ và tiền thưởng của người quản lý các doanh nghiệp nhà nước cần phải gắn liền với khả năng điều hành. Sự minh bạch trong kinh doanh cũng rất cần thiết,” Pincus nói, gợi ý rằng danh sách các doanh nghiệp lớn của nhà nước niêm yết trên thị trường chứng khoán quốc tế buộc họ phải công bố những thông tin minh bạch và trung thực.

Hội Doanh nghiệp Trẻ của Hà Nội trong một diễn đàn hỗ trợ bởi Ngân hàng Thế giới cuối tháng mười hai vừa qua cho biết hiệu quả đầu tư vốn của các doanh nghiệp nhà nước thấp hơn rất nhiều so với doanh nghiệp tư nhân trong cùng các ngành. “Bốn mươi năm phần trăm tổng công ty nhà nước đang thua lỗ rất nặng,” Hội Doanh nghiệp Trẻ cho biết.”Tuy nhiên, nguồn lực – cả con người và vật chất, vẫn còn áp đảo dòng chảy vào các công ty nhà nước”.

Pincus cho biết các lĩnh vực khác thuộc nhà nước có thể áp dụng theo mô hình kinh doanh viễn thông của Việt Nam. Tất cả các nhà cung cấp điện thoại di động phần lớn thuộc sở hữu của nhà nước nhưng không ai thống lĩnh thị trường, có nghĩa là tất cả đều phải cạnh tranh về dịch vụ và giá cả, ông nói.

Bà Lan đã được trích dẫn rằng vì các nhà quản trị hàng đầu của những tập đoàn nhà nước đều được thủ tướng bổ nhiệm nên họ khinh miệt tất cả các hướng dẫn từ bất kỳ ai khác, và những quy định của các Bộ cũng không rõ ràng, cụ thể để quy trách nhiệm khi xảy ra sai phạm.

Bà cho biết các nhóm doanh nghiệp nhà nước cần phải được minh bạch hơn so với các công ty khác “bởi vì họ giữ tài sản của nhân dân.”

Aude Genet
PHÍA TRƯỚC
dịch

Nguồn: AFP, 27-07-2010

Tải TCPT37 – Bản High Def (6MB)
Tải TCPT37 – Bản Standard (4MB)
Tải TCPT37 – Bản Mini (3MB)

Đọc thêm …

 

Advertisements
Posted in: Kinh tế