Đánh giá tin dụng là gì? – TCPT số 37

Posted on Tháng Chín 17, 2010 bởi

0



LTS: Thời gian vừa qua các công ty tín dụng đã liên tục hạ thấp mức độ tín dụng của Việt Nam. Năm 2008, tổ chức đánh giá tín nhiệm quốc tế Standard & Poor’s đánh giá lại tầm nhìn của mình về chỉ số tín dụng quốc gia (sovereign credit rating) của Việt Nam từ “ổn định” (stable) xuống “tiêu cực” (negative), một dấu hiệu lớn đầu tiên về sự lo ngại quốc tế đối với khả năng chính quyền Hà Nội làm nguội nền kinh tế quá nóng của mình. Trong bài báo đăng trên tờ Financial Time vào tháng 5/2008, S&P đã cảnh báo về khả năng xảy ra “những hành động sai lầm trong chính sách” và tình cảnh khốn quẫn của hệ thống ngân hàng sẽ có thể đẩy tới một hành động cứu trợ tài chính đắt giá của chính phủ. Và tháng 7/2010 vừa qua, mức tín nhiệm nợ của Việt Nam đã bị Fitch Rating hạ từ BB- xuống còn B+ do yếu kém của hệ thống tài chính và ngân hàng, nền kinh tế bị đôla hóa và chính sách kinh tế vĩ mô bất nhất. Các hãng đánh giá mức độ tín nhiệm khác đã không thay đổi quan điểm của họ đối với Việt Nam. Moody’s xác định một triển vọng sáng sủa, và đưa ra mức Ba3 trong khoản nợ dài hạn của Việt Nam cho cả ngoại tệ và nội tệ.


Để tìm hiểu thêm đánh giá tín dụng là gì và các yếu tố trong việc đánh giá tín dụng lẫn rủi ro tín dụng, PHÍA TRƯỚC gửi đến quý độc giả một số tài liệu liên quan đến vấn đề này trên Wikipedia.

Đánh giá tín dụng thường dựa trên mức độ tin cậy ước tính của từng cá nhân, công ty, hoặc thậm chí một quốc gia. Đây là một đánh giá của văn phòng tín dụng dựa trên lịch sử tín dụng tổng thể của người vay. Đánh giá tín dụng cũng được biết đến như sự đánh giá khả năng để trả nợ, được chuẩn bị bởi cơ quan tín dụng theo yêu cầu của người cho vay (theo Từ điển Black của Luật). Xếp hạng tín dụng được tính từ lịch sử tài chính, tài sản hiện hành và các khoản nợ. Thông thường, các công ty đánh giá tín dụng cho người cho vay hoặc chủ đầu tư biết xác suất của các đối tượng có khả năng trả lại khoản vay hay không. Tuy nhiên trong những năm gần đây, xếp hạng tín dụng cũng đã được sử dụng để điều chỉnh phí bảo hiểm, xác định điều kiện việc làm, và thiết lập số tiền đặt cọc thuê mướn.

Một đánh giá tín dụng xấu cho thấy nguy cơ cao người vay không trả nợ đúng kỳ (hoặc không có khả năng trả nợ), và do đó dẫn đến lãi suất cao, hoặc từ chối các khoản vay của chủ nợ.

Xếp hạng tín dụng cá nhân

Điểm tín dụng của một cá nhân, cùng với báo cáo tín dụng của mình có thể ảnh hưởng đến khả năng để vay tiền thông qua các tổ chức tài chính như ngân hàng.

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng cá nhân bao gồm khả năng chi trả một khoản vay, lãi xuất, lượng tín dụng được sử dụng, các mô hình tiết kiệm, các mẫu chi tiêu, và nợ.

Các hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân sẽ khác nhau tùy thuộc vào mỗi quốc gia.

Bắc Mỹ

Tại Hoa Kỳ, lịch sử tín dụng của mỗi cá nhân được biên dịch và duy trì bởi các công ty gọi là văn phòng tín dụng. Mức độ tin cậy tín dụng thường được xác định thông qua một phân tích thống kê của các dữ liệu tín dụng đã có sẵn.

Một dạng phổ biến của phân tích này là điểm tín dụng 3-chữ số được cung cấp bởi các công ty dịch vụ tài chính độc lập như điểm tín dụng FICO. FICO là thương hiệu được đăng ký, viết tắt cho Fair Isaac Corporation, trong đó công ty này có những bước đi tiên phong trong khái niệm đánh giá tín dụng vào cuối thập niên 1950. Hệ số Beacon và Điểm ECRID là các hệ thống đánh gia tín dụng mới hơn, được thành lập trong những năm gần đây. [Xem www.investopedia.com]

Phòng Tín dụng và Báo cáo Các công ty Hồ sơ Tín dụng bao gồm Transunion, Experian, ECRID, và Equifax.

Tại Canada, các xếp hạng phổ biến nhất là  North America Standard Account Rating, còn được gọi là Xếp hạng “R”, trong đó có có số điểm từ R0 đến R9. R0 đề cập đến một tài khoản mới; R1 đề cập đến các khoản thanh toán về thời gian; R9 đề cập đến khoản nợ xấu. Rất ít người duy trì tình trạng R0 trong một thời gian dài, nhưng có cơ chế tương tự diễn ra ở Canada cho phép cá nhân cập nhật mức xếp hạng tín dụng hàng tháng của mình thông qua các công ty trên.

Châu Úc (Úc Đại Lợi và Tân Tây Lan)

Tại Úc, “Văn Phòng Ủy Viên Bảo mật” thuộc Chính phủ Úc cung cấp thông tin về cách để có được một bản báo cáo tín dụng của bạn. Báo cáo tín dụng cá nhân tại Úc được cung cấp miễn phí. Có hai cơ quan báo cáo tín dụng chính là “Veda Advantage” và “Dun & Bradstreet”. Người dân sống ở Tasmania có thể liên hệ với “Tasmanian Collection Service”.

Xếp hạn tín dụng các công ty và tập đoàn

Các đánh giá tín dụng công ty/tập đoàn là chỉ số tài chính cho nhà đầu tư của các chứng khoán nợ như trái phiếu. Đây là những phân công của cơ quan đánh giá tín dụng như AM Best, Dun & Bradstreet, Standard & Poor, Moody hay Fitch và có tên gọi như A, B, C. Theo Standard & Poor, từ tuyệt vời đến xấu nhất: AAA, AA +, AA, AA-, A +, A, A-, BBB +, BBB, BBB-, BB +, BB, BB-, B +, B, B-, CCC +, CCC, CCC-, CC, C, D. Bất cứ chỉ số nào thấp hơn BBB- được xem một sự đầu cơ hoặc trái phiếu phế thải. Hệ thống đánh giá của Moody cũng tương tự nhưng tên đặt có vài nét khác nhau, từ tuyệt vời đến xấu nhất: AAA, Aa1, Aa2, AA3, A1, A2, A3, Baa1, Baa2, Baa3, BA1, Ba2, Ba3, B1, B2, B3, Caa1, Caa2, Caa3, Ca, C. Hãng tín dụng A.M. Best có mức đánh giá từ tuyệt vời đến tồi tệ nhất theo cách thức sau: A + +, A +, A, A-, B + +, B +, B, B-, C + +, C +, C, C-, D, E, F, và S.

Chỉ số tín dụng các quốc gia

Đánh giá tín dụng các quốc gia là đánh giá tín dụng của một thực thể có chủ quyền, tức là một chính phủ quốc gia. Việc xếp hạng tín dụng quốc gia chỉ ra mức độ rủi ro của môi trường đầu tư của một đất nước và được sử dụng bởi các nhà đầu tư nhằm tìm kiếm môi trường trong việc đầu tư nước ngoài. Đánh giá này bao gồm những rủi ro chính trị.

Sự đánh giá được tiếp tục chia thành các thành phần bao gồm cả rủi ro chính trị và rủi ro kinh tế. Euromoney hàng năm đánh giá nguy cơ của từng quốc gia qua “Country Risk Survey”, theo dõi sự ổn định chính trị và kinh tế của 185 quốc gia có chủ quyền. Kết quả tập trung hết về kinh tế, đặc biệt là rủi ro quốc gia và/hoặc các rủi ro thanh toán cho nhà xuất khẩu mặc định (rủi ro “thương mại tín dụng”). Đọc thêm đánh giá tín dụng các quốc gia trên báo The Guardian.

Công ty tín dụng A.M. Best định nghĩa “rủi ro quốc gia” như nguy cơ cụ thể của từng quốc gia liên quan đến các yếu tố bất lợi có thể ảnh hướng đến khả năng của các hãng bảo hiểm trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính.

Các quốc gia ít rủi ro nhất (Tháng 3/2010) – Điểm cao nhất là 100

Nguồn: Euromoney Country risk March 2010

Rank

Previous

Country

Overall score

1

1

Norway

94.05

2

2

Luxembourg

92.35

3

3

Switzerland

90.65

4

4

Denmark

88.55

5

6

Finland

87.81

6

5

Sweden

86.81

7

7

Austria

86.50

8

11

Canada

86.09

9

8

Netherlands

84.86

10

9

Australia

84.16

Văn phòng tín dụng và các cơ quan xếp hạng tín dụng

Điểm tín dụng cho các cá nhân được phân công bởi các văn phòng tín dụng (Mỹ; Anh: các cơ quan tín dụng tham chiếu). Xếp hạng tín dụng cho các tập đoàn và quốc gia được giao phó bởi các cơ quan đánh giá tín dụng. Tại Hoa Kỳ, các văn phòng tín dụng chính là Experian, Equifax, Transunion, ECRID. Một cơ quan tín dụng khác tương đối mới ở Mỹ là Innovis.

Ở Anh, các cơ quan tín dụng chính cho các cá nhân là Experian, Equifax, và Callcredit. Tại đây không có xếp hạng tín dụng phổ quát như Hoa Kỳ, thay vì điểm tín dụng của mỗi cá nhân dựa trên danh sách của riêng mình với sự mong muốn của một khách hàng hoàn hảo.

Tại Canada, các văn phòng tín dụng chính cho các cá nhân là Equifax, Transunion và North Credit Bureaus/Experian.

Tại Ấn Độ, cơ quan đánh giá tín dụng thương mại bao gồm CRISIL, CARE, ICRA và Brickwork Rating. Các văn phòng tín dụng cho các cá nhân ở Ấn Độ bao gồm Cục Thông tin tín dụng (Ấn Độ) Limited (CIBIL) và Phòng Đăng ký tín dụng (CRO).

Các cơ quan đánh giá tín dụng thương mại lớn nhất (trong đó có xu hướng hoạt động trên toàn thế giới) là Dun & Bradstreet, Moody’s, Standard và Poor’s và Fitch Ratings.

Ngày 14 tháng 7, 2010, Dagong International Credit Rating Company từ Trung Quốc phát hành các đánh giá tín dụng trong một nỗ lực nhằm cạnh tranh với các cơ quan xếp hạng tín dụng phương Tây.

Rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là ngôn từ thường được sử dụng trong hoạt động cho vay của ngân hàng hoặc trên thị trường tài chính. Đó là khả năng không chi trả được nợ của người đi vay đối với người cho vay khi đến hạn phải thanh toán. Luôn là người cho vay phải chịu rủi ro khi chấp nhận một hợp đồng cho vay tín dụng. Bất kỳ một hợp đồng cho vay nào cũng có rủi ro tín dụng.

Đánh giá rủi ro tín dụng

Đánh giá rủi ro tín dụng là công việc thuộc về các chuyên viên phân tích, chuyên viên kế toán và chuyên viên kiểm toán. Mức độ rủi ro cao hay thấp phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan và chủ quan của mục đích vay vốn cũng như hoạt động của người vay vốn.

Các yếu tố khách quan

Các yếu tố khách quan thường là những nhìn nhận ban đầu và tổng quát về triển vọng của dự án cần vay vốn. Nếu dự án có triển vọng thành công cao thì rủi ro tín dụng thấp và ngược lại. Các yếu tố này bao gồm:

Môi trường kinh tế: thị trường, đối thủ cạnh tranh, khả năng tiêu thụ…

Sự phát triển của ngành liên quan: nếu ngành liên quan đến dự án đang ở giai đoạn phát triển thì dự án có nhiều khả năng thành công. Ngược lại; nếu ngành liên quan đến dự án đang ở giai đoạn suy thoái và có nhiều công ty trong ngành làm ăn thua lỗ thì khả năng thành công của dự án là thấp.

Môi trường pháp lý: Luật bảo hiểm, luật lao động, luật cạnh tranh… là những điều khoản cần được quan tâm khi đánh giá một dự án.

Các yếu tố chủ quan

Các yếu tố chủ quan có thể được hiểu là tính tin cậy của doanh nghiệp đi vay hay khả năng trả nợ của doanh nghiệp khi đến hạn. Nhân tố này được phân tích chủ yếu dựa vào các dữ liệu kế toán của doanh nghiệp.

Hiệu quả hoạt động hiện tại của doanh nghiệp: kết quả kinh doanh hàng quí và hàng năm của doanh nghiệp.

Các khoản tín dụng hiện tại và lịch sử của các khoản tín dụng quá khứ của doanh nghiệp: Nếu hiện tại doanh nghiệp đang có các khoản vay khác và có các khoản vay tín dụng quá hạn chưa được thanh toán hay doanh nghiệp có các khoản vay tín dụng đã được thanh toán nhưng thường quá hạn phải chi trả… thì tín tin cậy của doanh nghiệp là thấp, và việc cho doanh nghiệp vay tín dụng sẽ có rủi ro cao.

Khả năng tài chính của doanh nghiệp: được căn cứ dựa vào vốn tự có, các khoản cho vay, tài sản thế chấp, người bảo lãnh…Các ngân hàng có thể đánh giá mức rủi ro tín dụng trên cơ sở xác định tỷ lệ tổng vốn cần vay của doanh nghiệp/vốn tự có của doanh nghiệp. Nếu tỷ lệ này là cao thì rủi ro tín dụng cao, và ngược lại.

Tính thanh khoản cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Dù doanh nghiệp có tình trạng kinh tế tốt nhưng nếu tính thanh khoản hay khả năng huy động tiền mặt không cao thì doanh nghiệp có nhiều khả năng phải thanh toán nợ quá hạn quy định. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có rủi ro tín dụng cao.

Rủi ro tín dụng đối với các ngân hàng thương mại

Một trong những hoạt động chính của ngân hàng thương mại là hoạt động cho vay nên rủi ro tín dụng là một nhân tố hết sức quan trọng, đòi hỏi các ngân hàng phải có khả năng phân tích, đánh giá và quản lý rủi ro hiệu quả vì nếu ngân hàng chấp nhận nhiều khoản cho vay có rủi ro tín dụng cao thì ngân hàng có khả năng phải đối mặt với tình trạng thiếu vốn hay tính thanh khoản thấp. Điều này có thể làm giảm hoạt động kinh doanh thu lợi nhuận của ngân hàng, thậm chí phá sản. Vì thế bộ phận quản lý tín dụng và quản trị rủi ro là hai bộ phận không thể thiếu trong cơ cấu tổ chức của bất kỳ ngân hàng thương mại nào.

Nguồn:
Wikipedia – Credit RatingPHÍA TRƯỚC dịch
Wikipedia – Rủi ro tín dụng


Tải TCPT37 – Bản High Def (6MB)
Tải TCPT37 – Bản Standard (4MB)
Tải TCPT37 – Bản Mini (3MB)

Đọc thêm …

Posted in: Kinh tế