Quan hệ quân sự Việt-Mỹ: Từ kẻ thù đến hợp tác – TCPT số 37

Posted on Tháng Chín 23, 2010 bởi

0



Trên hàng không mẫu hạm USS George Washington – kẻ thù của Chiến tranh Lạnh là Hoa Kỳ và Việt Nam – đã chứng tỏ quan hệ quân sự nở rộ của họ hôm 7/8 vừa qua, như gửi một thông điệp rằng Trung Quốc không phải là đối thủ lớn nhất trong khu vực khi Mỹ đến trong vùng biển ngoài khơi bờ biển của các quốc gia Đông Nam Á. Sau 35 năm chiến tranh chấm dứt, quan hệ giữa Washington và Hà Nội nồng ấm hơn trong một số lĩnh vực, từ thỏa thuận đang gây tranh cải về chia sẻ nhiên liệu hạt nhân dân sự đến các kỹ thuật công nghệ cao, nhằm cảnh báo Trung Quốc cần làm việc với các nước láng giền g trong việc giải quyết vấn đề biển Đông.

Trạm dừng chân của chiến hạm USS George Washington tại Việt Nam cũng được xem như nằm trong chương trình kỷ niệm 15 năm bình thường hoá quan hệ ngoại giao của hai nước vào tháng trước. Thời gian này cũng phản ánh sự quan tâm cao độ của Washington trong việc duy trì an ninh và ổn định ở châu Á-Thái Bình Dương, sau khi Bắc Hàn đánh chìm một tàu chiến của Hàn Quốc hồi tháng ba làm thiệt mạng 46 thủy thủ. Bắc Triều Tiên đã đổ lỗi cho vụ tấn công cũng như đã kịch liệt phủ nhận bất kỳ sự tham gia nào trong việc chìm tàu.

Trong một cuộc họp An ninh châu Á tại Hà Nội vào tháng trước, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton cũng đã làm Trung Quốc nổi giận khi bất ngờ kêu gọi quốc gia cộng sản này giải quyết lãnh thổ với các nước láng giềng Đông Nam Á liên quan đến biển Đông.

“Các ý nghĩa chiến lược và tầm quan trọng trong việc tự do di chuyển tại vùng biển Đông là thiết yếu đối với Việt Nam và Hoa Kỳ,” hạm trưởng Ross Myers, chỉ huy của chiến hạm George Washington cho biết hôm chủ nhật ngày 7 tháng 8.  “Tôi chắc chắn rằng chính phủ Trung Quốc và nhân dân Trung Hoa đang cố gắng để bảo vệ lợi ích của họ”, ông trả lời khi được hỏi về sự gây hấn của Trung Quốc trong khu vực. “Việc này quan trọng hơn đối với Việt Nam (và) các đối tác nhằm thiết lập rằng họ cũng có quyền bình đẳng cho sự thịnh vượng kinh tế và hòa bình trong khu vực.”

Các quan chức Hải quân Mỹ cho biết rằng tàu hải quân của Trung Quốc đã đeo theo bóng hàng không mẫu hạm USS George Washington ở khoảng cách xa trong nhiều ngày qua trong lúc chiến hạm này di chuyển đến vùng biển Đông dọc theo bờ biển phía đông của Việt Nam.

Trung Quốc đã tuyên bố toàn bộ biển Đông trong đó có quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa hiện đang trong vòng tranh chấp. Nhưng Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Brunei và Philippines cũng đang tuyên bố chủ quyền của họ trong tất cả hay một số hòn đảo này. Vùng biển này rất quan trọng vì là đường vận chuyển thiết yếu đến Ấn Độ Dương cũng như ngư trường rộng lớn, và được cho là giàu trữ lượng dầu cùng khí đốt. Ngoại trưởng Hillary Clinton tuyên bố rằng Hoa Kỳ có lợi ích quốc gia trong vùng biển này và muốn thấy những yêu cầu được giải quyết thỏa đáng.

“Vấn đề là hiện nay là Trung Quốc đã công khai cam kết mình trong việc tuyên bố chủ quyền của họ trên Biển Đông, và rất khó khăn để trở lại bình thường sau những tuyên bố này,” ông Arthur Waldron, một chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Pennsylvania chia sẻ. “Vì vậy, chúng tôi (Hoa Kỳ) đang đuổi theo, nhắc nhở người Trung Quốc rằng chúng tôi không sụp đổ vào hậu-cường quốc và rằng chúng tôi còn có những người bạn khác trong khu vực.”

Việt Nam từ lâu đã lớn tiếng về vấn đề này, phản đối kế hoạch của Trung Quốc đưa du khách ra các đảo và gần đây nhất tiến hành nghiên cứu địa chấn ở gần quần đảo Hoàng Sa. Tháng trước, Trung Quốc cũng đã tổ chức cuộc tập trận hải quân ở vùng biển Đông này.

“Việt Nam không hỗ trợ các ý kiến bao gồm Trung Quốc, giống như hầu hết các thành viên khác của ASEAN muốn nhìn thấy mỗi cường quốc được đối trọng cân bằng”, Carl Thayer, chuyên gia về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Úc ở Canberra cho biết, ám chỉ đến Hiệp hội các nước Đông Nam Á. “Rất đơn giản, đây là những tín hiệu ai cũng nhìn thấy được trong việc Việt Nam muốn Hoa Kỳ tham gia để cân bằng Trung Quốc trong khu vực.”

Chiến hạm USS George Washington hiện thường trú ở vùng biển Thái Bình Dương và có căn cứ chính tại Nhật Bản. Là một trong những tàu chiến lớn nhất thế giới, chiến hạm là một thành phố nổi có thể mang tới 70 chiến đấu cơ, hơn 5,000 thủy thủ và phi công và khoảng 1,800 tấn bom. Hôm 7/8, chiến hạm ẩn núp khoảng 200 dặm (320 km) ngoài khơi bờ biển Đà Nẵng, điểm nóng của Việt Nam đối với các quần đảo đang tranh chấp. Một nhóm các quan chức quân đội cấp cao của Việt Nam đã bay lên chiến hạm hôm 7/8 cùng với các quan chức khác của chính phủ Việt Nam và Đại sứ Hoa Kỳ.

Chiến hạm đến Việt Nam chỉ sau các buổi tập quân sự với Hàn Quốc nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết sau khi Bắc Triều Tiên đánh chìm tàu hải quân Cheonan. Các cuộc tập trận làm Bình Nhưỡng rất giận giữ và đã thu hút những lời chỉ trích lặp đi lặp lại từ đồng minh Trung Quốc.

Tuần trước một tờ báo Trung Quốc đã đăng tin trên trang đầu ám chỉ rằng Bắc Kinh không hài lòng về các cuộc đàm phán giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong vấn đề hạt nhân dân sự và những giải quyết công nghệ mà có thể cho phép Việt Nam làm giàu uranium trong lãnh thổ của mình.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ P.J. Crowley cho biết Trung Quốc đã không được tham vấn về các cuộc đàm phán, nhưng ông cũng không thảo luận thêm về các chi tiết cụ thể của những điều khoản làm giàu uranium. Các thành viên của Quốc hội Hoa Kỳ cho biết thỏa thuận giữa hai bên sẽ không có khả năng cam kết không làm giàu uranium – điều mà Hoa Kỳ thúc đẩy như là “tiêu chuẩn đúng đắn” cho hiệp định hợp tác hạt nhân dân sự để đảm bảo nguyên liệu không được sử dụng để xây dựng vũ khí hạt nhân.  Về phía Việt Nam, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao đã bác bỏ về cuộc đàm phán này và cho biết Việt Nam không có kế hoạch làm giàu uranium trong lãnh thổ của mình.

Các chiến hạm trong chuyến thăm này đã đặc biệt tượng trưng cho mối quan hệ  đang nồng thắm giữa hai bên. Quan hệ Việt-Mỹ đã phát triển mạnh kể từ khi hai kẻ thù bắt tay vào năm 1995. Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam và Hoa Kỳ cũng đứng đầu trong số các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Riêng trong năm 2009, thương mại hai chiều đạt 15,4 tỷ USD. Quan hệ quân sự giữa hai bên cũng tăng kể từ khi tàu chiến của Hoa Kỳ tàu thăm thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2003.

Margie Mason

Đặng Khương dịch

Nguồn: Associate Press

Tải TCPT37 – Bản High Def (6MB)
Tải TCPT37 – Bản Standard (4MB)
Tải TCPT37 – Bản Mini (3MB)

Đọc thêm …