Nhạc cụ truyền thống dân tộc Si La – TCPT số 47

Posted on Tháng Bảy 9, 2011 bởi

0



Tiểu Phong
Dự án do Quỹ Đan Mạch tài trợ – Kỳ II

Trong các số trước, PHÍA TRƯỚC đã giới thiệu đến quý độc giả những nét văn hóa rất đặc sắc của người Hà Nhì, Si La, Thái trắng, Mông, v.v… Tiếp theo trong số này, cộng tác viên PHÍA TRƯỚC tiếp tục tường trình lại một số lớp truyền dạy  di sản văn hóa đang có nguy cơ mai một do ngành văn hóa tỉnh Lai Châu triển khai. Các bài viết này sẽ bao gồm 5 kỳ, mỗi kỳ tạp chí sẽ giới thiệu về một dự án khác nhau, mời quý độc giả đón theo dõi.

Đầu năm 2011, đội chiếu phim lưu động thuộc Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng tỉnh Lai Châu thực hiện công tác “chiếu bóng vùng cao”, phục vụ 402 hộ dân xã Can Hồ, trong đó có tới 37,3% là người Si La. Bộ phim có đoạn chiếu về cảnh các nhạc công người Kinh biểu diễn nhạc cụ dân tộc. Nhiều thanh niên người Si La reo lên: “Ơ! Người Si La mình cũng có mấy cái này. Nhưng người Kinh làm hay quá. Người Si La mình bây giờ thì ít người biết rồi”.

Trong đoàn công tác lúc đó có anh Vũ Đức Hoàng, cán bộ Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng tỉnh Lai Châu. Là một cán bộ trẻ, năng nổ, nhiệt tình, anh Hoàng đã nhanh chóng thu thập thông tin về thực trạng nhạc cụ và nhạc công trong vùng. Kết quả là chỉ còn 02 nghệ nhân biết chơi và chế tác các loại nhạc cụ truyền thống là Hù Chà Khao và Hù Chà Nga. Trong khi đó, các nhạc cụ cổ truyền của người Si La nơi đây cũng không nhiều, chỉ bao gồm có Sáo dọc ngắn (bồ tê hê lê), sáo dọc dài (lạ ví), nhị hồ (tứ xi ứ phù) và đàn gáo (tứ phì). Tất cả đều được chế tác từ nguồn nguyên liệu sẵn có, dễ kiếm tại địa phương.

Các học viên người Si La trong lễ khai mạc. Ảnh: Tiểu Phong/PHÍA TRƯỚC

Ấp ủ mong muốn sẽ khôi phục lại phong trào chơi nhạc cụ truyền thống của người Si La, nhất là trong những dịp lễ tết và các ngày vui cổ truyền của chính tộc người này, anh Hoàng đã đề nghị Bảo tàng dân tộc tỉnh Lai Châu lập dự án Truyền dạy sử dụng nhạc cụ dân tộc Si La xã Can Hồ, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu gửi về Quĩ Đan Mạch. Gần một tháng sau, dự án được phê duyệt, anh Đinh Ngọc Khương, cán bộ Bảo tàng tỉnh Lai Châu làm chủ nhiệm dự án.

Anh Khương cho biết: “Cái khó của dự án này là thanh niên người Si La không chỉ không biết chơi nhạc cụ mà còn không biết cả cách chế tác nhạc cụ. Nhưng do nguồn kinh phí hạn hẹp của dự án nên hiện chúng tôi chỉ có thể truyền dạy cho họ cách chơi nhạc cụ thôi. Hi vọng sau này sẽ có thêm dự án truyền dạy cách chế tác nhạc cụ nữa”.

Sự nghèo khó, thiếu thốn về cơ sở vật chất ở bản Sì Thau Chải không hề làm giảm đi không khí trang nghiêm của buổi khai mạc. Tôi rất vui khi thấy cả Chủ tịch, Phó chủ tịch và cán bộ văn hóa xã cũng tham gia vào khóa học này. Trong số 20 học viên của lớp truyền dạy, có tới 08 học viên trên 30 tuổi. Điều này cho thấy người Si La thuộc đủ mọi lứa tuổi, đủ mọi thành phần đều rất quan tâm đến việc phục hồi lại vốn di sản văn hóa văn nghệ của dân tộc mình.

Nghệ nhân Hù Chà Nga giới thiệu về giá trị nhạc cụ cổ truyền. Ảnh: Tiểu Phong/PHÍA TRƯỚC

Khóa truyền dạy diễn ra trong 20 ngày, từ ngày 22/4 đến ngày 12/5/2011. Để khắc phục khó khăn, thiếu thốn, bà con tập trung học ngay tại bãi đất trống giữa bản vì ở đó rộng rãi, thoáng mát. Khi được hỏi: nếu gặp ngày trời mưa thì phải làm sao? Ông Hù Chà Khao trả lời: “chúng tôi sẽ vào một nhà dân để tiếp tục dạy và học. Tuy hơi hẹp và tối nhưng phải chịu khó thôi, chỉ thương cán bộ vất vả”.

Tôi rời khỏi Seo Hai với một tâm trạng phấn khởi, mừng vì người Si La rồi sẽ biết chơi nhạc cụ truyền thống dân tộc mình, và còn mừng hơn nữa vì ngành văn hóa Lai Châu có những cán bộ nhiệt tình, có tâm huyết với di sản văn hóa dân tộc. Anh Hoàng, anh Khương ở lại Seo Hai tiếp tục công việc của họ, tôi lại tìm vào Nậm Khao, nơi đang diễn ra khóa truyền dạy múa dân gian dân tộc Cống.

TCPT47 – Những tư tưởng canh tân bị lãng quên
Download TCPT47 – Bản in (5.2MB)
Download TCPT47 – Bản thường (3.2MB)
Download TCPT47 – Bản mini (2.2MB)

Advertisements
Thẻ: ,