Di sản văn hóa của người Hà Nhì

Posted on Tháng Tám 12, 2011 bởi

0



Tiểu Phong
Dự án do Quỹ Đan Mạch tài trợ – Kỳ IV 

Trong các số trước, PHÍA TRƯỚC đã giới thiệu đến quý độc giả những nét văn hóa rất đặc sắc của người Hà Nhì, Si La, Thái trắng, Mông, v.v… Tiếp theo trong số này, cộng tác viên PHÍA TRƯỚC tiếp tục tường trình lại một số lớp truyền dạy di sản văn hóa đang có nguy cơ mai một do ngành văn hóa tỉnh Lai Châu triển khai. Các bài viết này sẽ bao gồm 5 kỳ, mỗi kỳ tạp chí sẽ giới thiệu về một dự án khác nhau, mời quý độc giả đón theo dõi.

Trung tuần tháng 5 vừa qua, theo chân tổ công tác bảo tồn di sản múa dân gian của người Hà Nhì do ông Lê Thanh Bình, đội trưởng đội Thông tin lưu động tỉnh Lai Châu, chúng tôi đến bản Mé Gióng, xã Ka Lăng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, nơi được Quĩ Đan Mạch phê duyệt triển khai dự án Truyền dạy các điệu múa truyền thống của người Hà Nhì Hoa.

Bản Mé Gióng nằm cách trung tâm huyện lỵ Mường Tè 80 km về phía Tây Bắc. Cả bản hiện có 68 hộ gia đình với 405 nhân khẩu, 100% là người Hà Nhì Hoa. Do địa hình Mé Gióng khá bằng phẳng, đất đai màu mỡ với những thung lũng hẹp trải dài dưới chân dãy núi Tê Sứ Cò khiến nơi đây trở thành một vựa lúa của vùng. Thêm vào đó, Mé Gióng lại án ngữ trên những tuyến đường mòn cổ nối liền trung tâm huyện lỵ Mường Tè với nhiều khu dân cư khác trong vùng nên đã từng là một điểm dừng chân của khách vãng lai. Nghe người già kể xưa kia, những vị khách quan trọng của thống lý – lãnh chúa vùng này thường được đón tiếp bằng những bữa tiệc linh đình cùng những điệu múa của đội văn nghệ bản Mé Gióng.

Hướng dẫn học viên nam múa trống chiêng. Ảnh: Tiểu Phong/PHÍA TRƯỚC

Từ giữa những năm 50 của thế kỷ 20, do những biến động lớn về chính trị, xã hội mà di sản văn hoá múa dân gian của người Hà Nhì nơi đây đã dần bị mai một: chế độ lãnh chúa địa phương không còn, đội múa chuyên nghiệp của bản mất đi nguồn nuôi dưỡng, trao truyền; nhưng sự ấu trĩ một thời mong muốn đưa các tiết mục “văn nghệ cách mạng tiến bộ” thay thế “văn nghệ của chế độ cũ lạc hậu” mới chính là tác nhân chủ yếu làm triệt tiêu nhiều di sản văn hoá dân gian truyền thống nơi đây, trong đó có các tiết mục múa cổ. Các nghệ nhân múa lần lượt qua đời, thế hệ trẻ không được truyền dạy, thưởng thức. Việc cứu vãn nguy cơ thất truyền di sản múa cổ của người Hà Nhì trở thành vấn đề cấp bách.

Đầu năm 2011, đội Thông tin lưu động thuộc Trung tâm văn hoá, thông tin và triển lãm tỉnh Lai Châu nhân một chuyến công tác, biểu diễn ở xã Ka Lăng đã may mắn gặp được các nghệ nhân Vàng Phà Ly và Ly Lù Pứ ở bản Mé Gióng và đã thống kê được trên 20 điệu múa cổ như múa đám cưới, múa lên nương, múa dệt vải, múa đợi mưa, múa vào mùa, múa trông trăng, múa giã bạn… Sau khi tổng hợp tâm tư, nguyện vọng của người dân bản Mé Gióng, ông Lê Thanh Bình đã lập dự án xin tài trợ từ Quĩ Đan Mạch và được phê duyệt.

Hướng dẫn học viên nữ múa vào mùa. Ảnh: Tiểu Phong/PHÍA TRƯỚC

Dự án được triển khai từ ngày 16/5/2011 đến hết ngày 06/6/2011. Với sự hỗ trợ nhiệt tình của chính quyền và nhân dân địa phương, dự án triển khai thuận lợn: 20 học viên (05 nam, 15 nữ) lứa tuổi từ 15 đến 20 đã được các nghệ nhân của chính cộng đồng truyền dạy 20 bài múa cổ, đáp ứng nguyện vọng của người dân nơi đây.

Học viên Chang Mỳ Hoa cho biết: “Chúng em rất mừng vì đã học được các điệu múa cổ của cha ông. Sau khoá học này, chúng em sẽ tiếp tục tranh thủ luyện tập thêm. Mong muốn của chúng em là thành lập được một đội văn nghệ truyền thống của bản và có thể được đi biểu diễn ở nhiều nơi để tạo nguồn thu cho đội văn nghệ làm nguồn lực nuôi dưỡng lực lượng bảo tồn di sản văn hoá văn nghệ của cha ông, đồng thời cũng để giới thiệu nét đẹp văn hoá văn nghệ của người Hà Nhì chúng em với nhân dân cả nước”.

T.P.

© Tạp chí Thanh niên PHÍA TRƯỚC số 48

Kỳ sau: Âm thanh dàn Pí kẻo sẽ lại rội rã trên Cao nguyên Tam Đường

TCPT48 – GIÁO DỤC HAY GIÁO ĐIỀU?
Download TCPT48 – Bản in (5.9MB)

Download TCPT48 – Bản thường (3.2MB)
Download TCPT48 – Bản mini (2.2MB)