Ảo tưởng về việc dạy học bằng giáo án điện tử

Posted on Tháng Chín 15, 2011 bởi

1



Thế Phong
TCPT số 49

Dạy học bằng giáo án điện tử là một trong những biểu hiện cụ thể, chủ yếu nhất của phong trào đưa công nghệ vào trong giảng dạy, nhằm tận dụng những thành tựu của khoa học hỗ trợ cho giáo dục. Đó là một cách nghĩ hoàn toàn hợp với xu thế thời đại và cần thiết. Nhưng trên thực tế, việc vận dụng cách dạy này chưa thật sự có cơ sở để đi đến hiệu quả thuyết phục mà chỉ mới dừng lại ở biểu hiện có tính chất phong trào. Để thực tiễn hóa nó, ta phải xét đến một số bất cập khách quan.

Hai lợi thế cơ bản của dạy giáo án điện tử là tiết kiệm thời gian cho người dạy và đa dạng hóa hoạt động trình bày, truyền thụ tri thức. Hiệu ứng hình ảnh, âm thanh sẽ góp phần làm tiết học thêm sinh động, thu hút sự tập trung theo dõi của HS. Sở dĩ nói rằng việc vận dụng cách dạy này chỉ dừng lại ở tính chất phong trào là do cơ sở vật chất, thiết bị máy móc ở các trường nói chung của nước ta chưa đáp ứng nổi. Thực trạng hiện nay, hầu hết các trường chỉ có một phòng máy, giáo viên chỉ ứng dụng cách dạy này hi hữu một vài tiết trong học kì. Không hẳn bất kì tiết dạy nào cũng cần giáo án điện tử. Song, vấn đề ở đây là chúng ta đưa ra quan niệm lợi dụng công nghệ hiện đại vào trong nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục nhưng chúng ta chưa có đủ điều kiện để làm chủ việc vận dụng đó. Câu hỏi đặt ra: cái phong trào đưa công nghệ hỗ trợ giảng dạy sẽ tiến lên tới đâu hay chỉ là phong trào có tính chất nửa vời, mỗi giáo viên bộ môn chỉ sử dụng có tính chấm phá vài tiết trong một học kì? Đó là bất cập khách quan.

Mặt khác, thực tiễn cũng cho thấy phần đông giáo viên còn e ngại sử dụng cách dạy này. Một phần là do hệ lụy từ sự hạn chế của cơ sở vật chất. Nhưng cái quyết định là họ nhận ra những rắc rối phát sinh của việc dạy giáo án điện tử. Thứ nhất là quá trình soạn thảo chuẩn bị rất mất thời gian, máy móc cồng kềnh, bất tiện. Thứ hai, chính vì trình chiếu trên máy hấp hẫn, đa dạng hình ảnh âm thanh, sắc màu, tư liệu phong phú…dẫn đến học sinh bị cuốn vào những hứng thú đó mà quên mất trọng tâm kiến thức bài học, gây phân tán chú ý. Thêm nữa, tốc độ trình chiếu thông tin trên máy diễn ra rất nhanh, mà lại không lưu lại như việc viết bảng, do đó tình trạng phổ biến là học sinh chép bài không kịp. Đã không ít trường hợp giáo viên phát hiện sau tiết dạy giáo án điện tử học sinh không hề ghi chép bài, hoặc chép thiếu sót, chắp vá do không quen với cách học này. Và sau khi thao giảng xong hay thanh tra ra về, giáo viên lại trình chiếu lại cho HS chép bài. Có thể đối với những em học sinh linh hoạt, có học lực tốt có thể tự khắc phục nhưng còn những học sinh cá biệt, có học lực yếu, kém linh hoạt, lười học…thì rất dễ nản mà buông xuôi.

Học sinh sẽ rất thích thú với kho tư liệu, những hình ảnh, âm thanh hấp dẫn từ việc trình chiếu máy mà quên mất nhiệm vụ trọng tâm của việc ghi nhận, chiếm lĩnh tri thức. Hãy nghĩ đến tâm lý lứa tuổi học đường rất dễ bị cuốn hút và lạc hướng chú ý. Vậy thì làm thế nào để các em làm quen, sớm thích nghi với cách học này trong khi cơ sở vật chất không cho phép? Tâm lý chủ hoài nghi nhưng hoàn toàn có cơ sở đó của người dạy, đưa đến kết quả là họ chỉ sử dụng giáo án điện tử trong một vài tiết thao giảng, những tiết có thanh tra hay thi giáo viên giỏi…Đây là bất cập chủ quan thể hiện rõ tính chất phong trào của vấn đề đang bàn.

Từ hai bất cập khách quan và chủ quan trên ta thấy không thể nóng vội và quá kì vọng vào việc sử dụng cách dạy giáo án điện tử.Vấn đề cốt lõi vẫn là cơ sở vật chất phải đảm bảo cũng như cần có thời gian để học sinh quen với cách học mới. Tốt nhất, không nên áp đặt đại trà, biến cách dạy này trở thành phong trào như hiện nay. Đối với một số trường chuyên, lớp chọn, có điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo thì khuyến khích việc dạy giáo án điện tử. Còn ở những trường có mặt bằng học lực học sinh thấp, vùng sâu vùng xa thì không nên lạm dụng tùy tiện. Và điều quan trọng nhất, ta không nên quá ảo tưởng  vào cái gọi là lợi dụng khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin vào giảng dạy, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục. Ngôn ngữ có vẻ to tát, nhìn lại điều đấy thực chất chỉ là sử dụng máy chiếu, màn hình trình chiếu khổ lớn và vài ba hiệu ứng của Powerpoint. Tác dụng tích cực của nó thì không phủ nhận nhưng cũng chẳng phải là cái gì ghê gớm lắm có tính bứt phá quyết định, thay đổi diện mạo giáo dục. Làm được điều này cũng chỉ mới là một biểu hiện nhỏ trong việc thay đổi, mở rộng thêm cách thức dạy học phong phú. Một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Maylaisia, Thái Lan, Singapore, Philipines đã đi trước ta từ lâu. Nên nhận thức như thế để không phải lạm dụng và lý tưởng hóa cách dạy này quá đáng để rồi áp đặt nó một cách cứng nhắc, đôi khi sẽ phản tác dụng, khiến cả giáo viên và học sinh đều bị ức chế!

TCPT49 – Thương hiệu Việt Nam
Download TCPT49 – Bản HD
Download TCPT49 – Bản Standard
Download TCPT49 – Bản Mini