Người Việt học Võ và học Đạo

Posted on Tháng Mười Một 3, 2011 bởi

0



Việt Anh
TCPT số 4

Chắc có rất nhiều người đã từng nhìn thấy những võ sinh trong võ phục màu xanh da trời biểu diễn những đòn bay kẹp cổ đẹp mắt? Môn võ dân tộc gì mà đặc biệt và đẹp mắt như vậy?

Võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc và lược sử Vovinam

Ngày 24/05/1912, tại làng Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây, có một cậu bé tên là Nguyễn Lộc đã cất tiếng khóc chào đời.

Chàng trai Nguyễn Lộc lớn lên trong thời kỳ thực dân Pháp đô hộ đã hơn nửa thế kỷ. Tầng lớp thanh niên lúc đó có hai khuynh hướng: dấn thân vào con đường cách mạng giải phóng dân tộc, hoặc đắm chìm trong những trò vui hào nhoáng do thực dân Pháp dựng ra để ru ngủ thanh niên.

Trước tình thế đất nước nguy nan như vậy, ông đã nung nấu ý chí cách mạng lớn lao: tìm ra con đường để « cứu quốc tồn chủng ». Theo ông, thanh niên Việt Nam cần có một tinh thần mạnh mẽ và một thân thể cường tráng để có thể tham gia việc cứu nước giúp đời.

Mang hoài bão lớn lao đó, ông ra sức trau dồi đạo đức, học vấn. Ông nghiên cứu ngày đêm từ võ thuật và văn hóa dân tộc đến các bộ môn mới của phương Tây như Triết học, Y học… để làm nền tảng kiến thức vững chắc cho mình. Từ lúc mặt trời chưa mọc, dọc bờ đê sông Hồng mọi người đã thấy ông đi quyền, luyện côn… Ông cũng thường xuyên trao đổi với các bậc danh sư về võ thuật thuộc nhiều môn phái khác nhau thời bấy giờ để học hỏi thêm.

Mùa thu năm 1938, sau khi nghiên cứu thành công môn võ mới, kết tinh từ võ và vật cổ truyền Việt Nam, có bổ sung thêm tinh hoa các môn phái khác trên thế giới, ông đã bắt đầu huấn luyện thử nghiệm cho một số bạn bè. Ông quyết định đặt tên phái mới là Vovinam Việt Võ Đạo. Vovinam là viết tắt của chữ Võ Việt Nam, còn Việt Võ Đạo người Việt học Võ và học Đạo.

Võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc. (Nguồn: armel. maran.free.fr/vietvodao)Năm 1939, Vovinam chính thức ra mắt công chúng tại Nhà hát lớn Hà Nội. Cuộc biểu diễn đã thu hút được đông đảo người xem và gây tiếng vang lớn. Ngày 19/12/1946, kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc đã cùng các đệ tử và toàn dân tham gia kháng chiến chống Pháp. Nhiều võ sinh Vovinam đã hi sinh. Sau năm 1954, ông quyết định vô miền Nam để tiếp tục phát triển Vovinam. Các võ đường Vovinam được mở ở khắp nơi và đào tạo được nhiều võ sư và võ sĩ tên tuổi cho làng võ Việt Nam.

Ngày 30/04/1960, võ sư sáng tổ tạ thế vì bạo bệnh, để lại niềm thương tiếc khôn nguôi cho các đệ tử. Ông đã truyền lại ngôi vị trưởng môn đời thứ hai của môn phái cho võ sư Lê Sáng, đệ tử xuất sắc, người bạn thân thiết của ông. Giai đoạn sau 1975 là giai đoạn phát triển ra quốc tế của Vovinam. Những võ sư Vovinam khi ra nước ngoài đã tiếp tục gìn giữ và bảo tồn môn võ này. Nhiều người, không chỉ trong cộng đồng người Việt, mà cả trong số các bạn bè quốc tế, đã theo học Vovinam. Thời gian gần đây, Vovinam đã quay trở lại đất Bắc – cội nguồn của môn phái. Sau khi phát triển khắp nơi trên thế giới, Vovinam đã trở về nguồn.

Cách mạng tâm thân

Cách mạng tâm thân là bộ phận rất quan trọng trong lý thuyết của Vovinam nhằm đào tạo môn sinh thành người hữu dụng cho xã hội.

Về Tâm, môn sinh Vovinam phải có lòng yêu nước thương nòi, tinh thần, nghị lực quả cảm, dũng mãnh, cầu tiến. Về Thân, môn sinh Vovinam phải có một thân thể khỏe mạnh, sức lực dẻo dai, đủ khả năng tự vệ khi cần đến. Từ những ý niệm ban đầu về Tâm – Thân trên, phát triển lên thành 5 nguyên tắc của cách mạng tâm thân là ý thức tự tồn, đạo Nhân, đức Dũng, tinh thần khai phóng và ý thức cải tạo xã hội.

Ý thức tự tồn nhấn mạnh rằng Việt Nam muốn phát triển, người dân Việt Nam phải có tinh thần độc lập cao, bảo toàn văn hóa dân tộc, không phụ thuộc, tự lập, cầu tiến. Đạo Nhân nhấn mạnh quan hệ hòa ái giữa con người và con người, kể cả đối với kẻ thù. Đức Dũng nhấn mạnh tinh thần can đảm, bắt đầu bằng việc tự thắng những nhược điểm trong chính mình, rồi kiên quyết theo đuổi lý tưởng của mình.

Đạo Nhân và Đức

Dũng được thể hiện qua lối chào của Vovinam – bàn tay thép (Dũng) đặt trên trái tim hòa ái (Nhân). Tinh thần khai phóng lại nhấn mạnh việc luôn phải đổi mới, khoáng đạt trong tư duy để tiếp thu những cái mới, luôn có ý thức trau dồi học hỏi để tiến bộ hơn nữa.

Ý thức cải tạo xã hội bắt nguồn từ thời thực dân Pháp, đến thời điểm hiện tại vẫn luôn có tính thời sự. Đó là võ sinh Vovinam cần có tinh thần cách mạng để cải tạo, phục vụ xã hội,
thực hiện tối đa công bằng xã hội.

Tinh thần của cách mạng tâm thân đi từ cách mạng bản thân, gia đình đến cách mạng xã hội. Cách mạng tâm thân được hình thành trong hoàn cảnh chế độ thuộc địa. Đến thời điểm hiện tại, các môn sinh Vovinam vẫn tiếp tục vận dụng tinh thần này để xây dựng xã hội dân chủ, pháp trị, văn minh. Đó cũng là kỳ vọng của võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc: xây dựng lại nước Việt mến yêu trở thành một quốc gia hùng cường và thịnh vượng.

Cây tre và nguyên lý cương nhu phối triển

« Cương nhu phối triển » trong quan niệm của Vovinam có tính linh hoạt. Tùy vào thể chất, cá tính, thiên hướng,… người tập có thể chú trọng cương hay nhu. Tuy nhiên, trong cứng mạnh (cương) cần có sự mềm dẻo (nhu) bổ trợ để tăng sự nhanh nhẹn, linh hoạt. Còn trong nhu cũng phải tiềm ẩn cương tính để không trở thành mềm yếu, mất đi tính chiến đấu. Quan niệm cương nhu phối triển này thể hiện qua biểu tượng cây tre. Thân tre thẳng nhưng khó gãy vì thớ tre dẻo và thân tre mềm. Khi có gió lớn thì thuận theo chiều gió rồi lại vươn lên chứ không bao giờ gãy. Gió càng mạnh, tre uốn càng cong và bật lại càng mạnh.

Nghệ thuật cương nhu phối triển này cũng đi vào nghệ thuật quân sự của dân tộc. Trước thế giặc mạnh, ông cha ta luôn dùng « vườn không nhà trống » (nhu). Đợi cho thế hung hãn ban đầu của giặc mất đi, ông cha ta mới phản công (cương) và giành thắng lợi.

Ngoài ra, tre còn là biểu tượng cho người quân tử ở những nước Á Đông. Tre còn đi vào tâm thức dân tộc với lũy tre làng và hàng loạt sản phẩm cổ truyền dùng tới tre. Với những đặc tính tiêu biểu đại diện cho cương nhu, âm dương, hình ảnh dân tộc, tre đã hình ảnh biểu tượng cho Vovinam Việt Võ Đạo.

Kỹ thuật

Từ những quan niệm và triết học đã được sơ lược ở trên, võ sư sáng tổ đã vận dụng vào phần kỹ thuật của Vovinam. Ông đã đem sự hiểu biết của mình về võ và vật cổ truyền, cùng với những tinh hoa các môn phái trên thế giới đến từ Thái Lan, Trung Quốc, Nhật… , cộng với kiến thức khoa học hiện đại để đem vào Vovinam Vovinam bao gồm những thế đấm, đá, gạt, đỡ, lao, gối, chỏ, vật v.v… và các thế tấn công bằng đôi chân, còn được gọi là đòn chân, nổi tiếng nhất là những đòn bay dùng hai chân kẹp cổ, còn gọi là bay « cắt kéo ».

Ngoài ra, chương trình tập luyện còn dạy cách sử dụng và chống đỡ nhiều loại vũ khí cổ điển cũng như tân thời như kiếm, đao, côn, thương, dao găm, súng ngắn và dài, v.v… Bên cạnh các đòn thế chuyên về ngạnh công, Vovinam còn dạy nhiều đòn thế chuyên về nhuyễn công và khí công như « Nhu khí công quyền » mang tính cách dưỡng sinh và bảo tồn sức khỏe.

Đòn thế Vovinam còn được đưa vào hệ thống «Một phát triển thành Ba» nên tất cả các đòn thế được đưa vào chương trình dưới các dạng tập luyện khác nhau, từ thế căn bản (tấn công, phản đòn, khóa gỡ…), qua đơn luyện (quyền pháp, chiến lược…) và qua các dạng đa luyện như (song luyện, đối luyện, tam đấu, tứ đấu…)

Trong những bài võ của Vovinam, ta có thể thấy những bài quyền nổi tiếng như Viên Phương quyền, Ngũ Môn Quyền, Ngọc Trản quyền, Lão Mai quyền, Xà quyền, Hạc
quyền,… các bài binh khí như Lưỡng Nghi kiếm, Tứ Tượng côn, Nhật Nguyệt đại đao…

Quốc võ của Việt Nam

Giở lại lịch sử dân tộc, mỗi khi có giặc, tinh thần thượng võ, mạnh mẽ, quật cường của dân tộc lại trỗi dậy để bảo vệ biên cương. Những trận đánh nổi tiếng như chiến thắng trên sông Như Nguyệt của Lý Thường Kiệt, 3 lần đại thắng quân Nguyên của nhà Trần, những chiến công lẫy lừng của Quang Trung Hoàng Đế,… đã góp phần làm nên khí phách Việt Nam.

Võ thuật cũng đã hun đúc tinh thần tự hào dân tộc, tự tin, dũng mãnh, cầu tiến của các quốc gia lân cận Việt Nam, góp phần không nhỏ vào việc xây dựng đất nước giàu mạnh. Có thể
kể ra như Karaté của Nhật, Taekwondo của Hàn Quốc, Silat của Mã Lai – Indonesia, Wushu của Trung Quốc.

Hiểu được tầm quan trọng của tinh thần thượng võ trong việc « chấn dân khí », chính phủ Việt Nam đã có kế hoạch đưa Vovinam Việt Võ Đạo lên thành quốc võ. Mong rằng chính phủ sẽ sớm có quyết định chính thức về việc này.

S

Download TCPT số 4

Thẻ: ,