Việt Nam đối mặt với khủng hoảng kinh tế?

Posted on Tháng Mười Hai 13, 2011 bởi

0



Hồng Phúc chuyển ngữ
Simon Roughneen*
Nguồn: The Diplomat

Bên ngoài, khi mặt trời lặn xuống và ngọn đèn đường bắt đầu nóng lên với ánh sáng mờ nhạt, nhà may Trang Hoàng Yến vẫn còn cặm cụi với chiếc áo phông trên bàn máy may trong lúc hầu hết các nhân viên của cô đã nghỉ việc.

“Thông thường công ty có rất nhiều nhân viên, nhưng năm nay là năm rất khó khăn cho ngành của chúng tôi,” cô dừng làm việc một vài phút để trò chuyện.

Nhà may nhỏ Trang Hoàng Yến nằm trên một đường hẹp ở thành phố Hồ Chí Minh, đã có những ngày tháng kinh doanh rất khá. Giảm từ 30 xuống còn 14 nhân viên, cô cho biết chi phí của công ty “đã tăng lên, và chi phí sản xuất cũng tăng gấp đôi.”

Chỉ số tiêu dùng CPI trong hai năm 2010 & 2011. Ảnh: Investdhc

Lạm phát tại Việt Nam đã tăng lên đến 23% vào tháng Tám, mặc dù hiện nay mức này đã giảm xuống dưới 20%. Chính phủ Việt Nam đã phản ứng bằng nhiều biện pháp và nỗ lực nhằm đối phó và làm nguội nền kinh tế có nguy cơ tăng trưởng quá nóng, mặc dù một số nhà phân tích nói rằng bọt đã sủi ra khỏi nắp nồi. Dự trữ ngoại hối của Việt Nam đang trên đà tuột dốc, và theo chính phủ cho biết thì năm 2012 Việt Nam phải đối mặt với mức thâm hụt thương mại khoảng 10 tỷ USD.

Vì vậy, những cải cách – bao gồm cả hạn chế tín dụng và tăng lãi suất –có phải là biện pháp hiệu quả để giúp giảm nhiệt các vấn đề này không? Một số nhà phân tích thì nghĩ rằng không.

Trong một số nhận định đưa ra tại một hội nghị các nhà tài trợ tại Hà Nội vào ngày 6 tháng 12, đại diện thường trú của Quỹ Tiền tệ Quốc tế Sanjay Kalra đã nêu vấn đề rõ ràng rằng, “Các nhà chức trách cần phải có các biện pháp nhanh chóng và dứt khoát nhằm đảm bảo tính lành mạnh trong lĩnh vực tài chính trong khi tái thiết lập sự ổn định kinh tế vĩ mô.”

Tại một diễn đàn tập trung vào các cải cách trong lĩnh vực ngân hàng, một nhận xét khác cho rằng Việt Nam cần thực hiện tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước và kiềm chế tham nhũng. Việt Nam được xếp hạng 112 trong 182 quốc gia về chỉ số tham nhũng toàn cầu trong khảo sát mới nhất của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International), vừa được công bố vào tháng trước.

Một số các nhà tài trợ nói về hồ sơ tồi tệ của Việt Nam liên quan đến các vấn đề nhân quyền và tự do ngôn luận, với các luật sư, nhà văn, bloggers, các nhà hoạt động chính trị, nhà báo và các người biểu tình thường xuyên bị bắt và bỏ tù. Đại sứ Nhà nước Na Uy Torstein Risa đã nói với Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng rằng việc nới lỏng các hạn chế chính trị trong một nhà nước độc đảng có thể giúp nền kinh tế hoạt động vững vàng hơn.

Việt Nam hiện nay dường như đang đứng bên một bờ vực kinh tế, có thể gợi nhớ đến những năm 1980 khi nhà nước giới thiệu chính sách đổi mới nhằm ‘mở cửa’ nền kinh tế của đất nước cho đầu tư nước ngoài, nối gót theo sau Trung Quốc trên con đường độc tài tự do hóa nền kinh tế chính trị. Bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ vào năm 1995 đã làm Việt Nam sáng như một “ngôi sao đang lên”, mà đỉnh cao là Hà Nội gia nhập được vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007.

Thứ trưởng thường trực Bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh và bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đồng chủ trì Hội nghị cùng với sự tham gia của đại diện Nhóm 6 ngân hàng phát triển, và đại biểu từ các bộ, ban, ngành trung ương và địa phương. Ảnh: oda.mpi.gov.vn

Phát biểu tại một bữa tiệc trưa hôm 28 tháng 11 tại Hà Nội cho các nhà đầu tư Ai-len tại Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh cho biết có 13.450 dự án đầu tư tại Việt Nam, và nói thêm rằng chính phủ hy vọng sẽ thu hút thêm nhiều dự án trong những năm tới.

Các thương hiệu như Intel, Honda và Nike đã mở nhà máy lớn ở Việt Nam và điều mà hấp dẫn các công ty này một phần bắt nguồn từ lực lượng lao động giá rẻ. Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam ước tính rằng hiện nay Việt Nam là nước thứ hai trong số nước có giá lao động rẻ nhất ở châu Á, chỉ sau Cam-pu-chia, và do đó đã thu hút các nhà đầu tư trong các lĩnh vực lao động chẳng hạn như quần áo và giày dép.

Đây là những chi phí thấp, mang ít giá trị trong những lĩnh vực này; tuy nhiên, trong lúc nền kinh tế đang đứng trước một cuộc khủng hoảng thì sự thu hút này vẫn khó đoán trước được, và làm thể nào để có thể tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài trong quá trình chuyển đổi sang các sản phẩm tinh vi hơn mới là điều đáng chú ý.

Du lịch là một ngành khác có nhiều tiềm năng đóng góp tăng trưởng cho Việt Nam. Trong năm 2010, chỉ có hơn 5 triệu lượt du khách đến Việt Nam, so với 14,15 triệu và 23,65 triệu du khách ở hai nước láng giềng Thái Lan và Malaysia. Hiện nay, du lịch chiếm khoảng 4% trong nền kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, Thái Lan và Malaysia cho phép khách du lịch có thể ở trong nước một tháng mà không cần thị thực, thì ngược lại, Việt Nam đòi hỏi du khách phải có thị thực trước hoặc xếp hàng xin thị thực sau khi nhập cảnh.

Dương Đình Sơn điều hành một khu nghỉ mát tại Làng Hin bên cạnh một công viên quốc gia tại tỉnh Thanh Hóa, cách Hà Nội khoảng 3 giờ lái xe. Khung cảnh ấn tượng của sườn đồi và thung lũng lúa xanh làm nơi đây trở thành địa điểm lý tường cho du khách thích các tiết mục leo núi với giá cả phải chăng, khác với các cảnh lặp đi lặp lại ở Vịnh Hạ Long và Sapa.

Ngồi trên sàn tre, Dương Đình Sơn cho biết anh có khoảng từ 200 đến 300 khách mỗi năm kể từ khi khu nghỉ mát đưa vào hoạt động. Tính phí ở khoảng mức $7 USD cho mỗi đêm, và anh hy vọng rằng sẽ thu hút thêm nhiều khách đến khu vực này, nhưng điều này còn phụ thuộc vào ngành du lịch của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng căng thẳng và ngày càng gia tăng, với việc Miến Điện bắt đầu tiến hành các cải cách thì khả năng xuất hiện thêm một điểm mới trong những năm tới sẽ là điều có thể thấy được.

Đặt các vấn đề gần đây và những thách thức trước mắt sang một bên, nền kinh tế của Việt Nam vẫn đang phát triển ở mức 6,5% trong năm 2010, và Ngân hàng Thế giới dự báo mức tăng trưởng này chỉ giảm khoảng một phần trăm trong năm 2012. Tuy nhiên, con số tăng trưởng là một khái niệm trừu tượng đối với các chủ doanh nghiệp nhỏ và các công dân Việt Nam bình thường đang cố gắng đáp ứng với cuộc sống thực tế, đặc biệt là với mức lạm phát hiện nay đang đẩy nhiều người xuống mức nghèo khổ. Đối với công ty may Trang Hoàng Yến, thời điểm khó khăn xem ra vẫn còn tiếp tục trước mắt. Nhưng khi cô gật đầu bước tới Thánh Tâm (Sacred Heart) treo bên trên cửa hàng và cô cho biết thêm rằng: “Cảm ơn Thượng đế, đôi khi những điều tốt đẹp vẫn còn có thể tiếp tục đến.”

Một đơn đặt hàng với 5.000 chiếc áo phông gần đây từ Na Uy cho 5.000 cho thị trường Giáng sinh đã làm cô bận rộn thêm đôi chút – và việc này giúp nhà may của cô tiếp tục kinh doanh bất chấp những khó khăn liên quan đến lạm phát. “Tôi muốn mở rộng kinh doanh này”, cô nói. “Nhưng việc này sẽ cần phải chờ cho đến khi nào tình hình khá hơn đôi chút mới được.”

* Simon Roughneen là một nhà báo hoạt động tại khu vực Đông Nam Á.

Advertisements
Posted in: Kinh tế