Mười huyền thoại về châu Á trong năm 2011

Posted on Tháng Mười Hai 22, 2011 bởi

1



Miên Thy chuyển ngữ
Evan Osnos, The New Yorker

Năm 2011 hẳn là năm đã xảy ra nhiều thay đổi triệt để trên toàn thế giới, như các nhà độc tài đã lần lượt sụp đổ, và toàn bộ nền kinh tế quốc gia bấp bênh đứng trước nguy cơ hủy hoại – trong đó, Trung Quốc đã tìm thấy họ ở vị trí bất thường trong các nền kinh tế ổn định ở châu Á. Hiện nay Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới, và điều này đã được khẳng định lại bởi chủ tịch của nước này như một cách nhằm bẳo vệ chống lại sự sụp đổ kinh tế (một vai trò không thể thực hiện đầy đủ theo mức độ mà người ngoài có thể hy vọng). Khi Nhật Bản chìm sâu trong thảm họa sóng thần ngày 11 tháng 3, thì Trung Quốc đã gửi các đội cứu hộ, một dấu hiệu nhỏ nhưng đầy hứa hẹn lòng thiện chí trong một mối quan hệ vốn đã lạnh nhạt từ nhiều năm nay, và vai trò này được thấy như một sự đảo ngược kỳ lạ cho hai cường quốc toàn cầu.

1. Có phải sự bùng nổ của Trung Quốc đang tuột giảm? Một nhà điều hành chứng khoán Hồng Kông, trong một cuộc phỏng vấn vào ngày cuối cùng của ông tại văn phòng, đã cảnh báo rằng Cộng hòa Nhân dân là một “dot-com mới” của thế giới đầu tư. Cho đến Tháng Mười hai, ba ngân hàng đã cắt giảm dự báo tăng trưởng ở mức 8,4%, và đưa Trung Quốc về tốc độ tăng trưởng yếu nhất trong một thập kỷ. Điều có thể thấy là khó khăn đang ở trước mặt. Khi nhìn xa hơn một chút, và đây có thể là còn quá sớm, nhưng giới đầu tư có thể bắt đầu tìm kiếm văn phòng để thuê ở Delhi. Tăng trưởng chậm hơn và sự cân bằng trong thương mại bị thu hẹp lại là một vài trong những điều lành mạnh mà giới đầu tư đã yêu cầu Trung Quốc công bố trong nhiều năm nay, thậm chí nếu đó có thể là các con số cần phải kiểm chứng lại. Và hiện nay những điều này đang xảy ra, các lãnh đạo Trung Quốc có trách nhiệm để đưa nền kinh tế hạ cánh an toàn. Một vài thế mạnh của nước này: nền kinh tế vẫn đang phát triển rất nhanh, đô thị hóa vẫn còn nhiều thời gian ở phía trước, và xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục tăng gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Và đảng vẫn vận hành khá ổn.

2. Mỹ đã mất vị trí của mình cho Trung Quốc. Sự lo lắng về “Trung Quốc là phương án thay thế của chúng ta” đã dâng cao tột đỉnh trong năm 2011, với nhiều chủ đề như: Làm thế nào mà họ có thể giống chúng ta [Hoa Kỳ] nhiều hơn bản thân chúng ta? Đó là phải xét đến sự vang vọng của Trung Quốc về các mục đích chung mà chúng ta đang dần tự đánh mất, trong đó có tham vọng quốc gia và sự khao khát hy sinh. Tuy nhiên, với tất cả các rối loạn về chính trị hiện đang diễn ra, Hoa Kỳ đang chịu đựng những lợi thế mà người Trung Quốc cần phải liệt kê: nhiều trường đại học hàng đầu thế giới, tỷ lệ sinh sản vượt quá tỷ lệ tử vong (ngược lại với Nhật Bản và châu Âu), điều này sẽ giúp Hoa Kỳ phát triển vượt qua số nợ hiện nay, và sự vượt trội về sự sáng tạo. Ít nhất là như vậy.

3. Mặc dù trong nhiều thập kỷ bị suy thoái kinh tế, song năng lực công nghệ của Nhật Bản vẫn không bị ảnh hưởng. Sự cố Fukushima (tai nạn hạt nhân tồi tệ nhất trên thế giới trong 25 năm qua), là do con người tạo ra, quả tự nhiên đây là một thất bại về mặt giám sát, trí tưởng tượng, và phơi bày sự thật về công nghệ của Nhật Bản, cho thấy nước này dần trôi dạt ra khỏi quỹ đạo thành công của họ. Như Yoichi Funabashi, cựu trưởng biên tập viên của Asahi Shimbun, đã ý kiến rằng, sự cố Fukushima “làm tan vỡ ảo tưởng của sự suy giảm.” Kết quả cuối cùng là sự kiện này dẫn đến các tranh luận khẩn cấp về hướng đi mới của Nhật Bản trong tương lai. Nhật Bản đã mất vị trí là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào năm 2011, nhưng họ đang tìm cách củng cố sức mạnh trong ngành công nghệ và tinh tế thị trường. Nghiên cứu của McKinsey gần đây cho thấy các công ty công nghệ cao của Nhật Bản đã bị lỗ một thập kỷ qua từ năm 2000 đến 2010, và trừ khi có sự thay đổi nào đó, thị trường toàn cầu của họ có thể tiếp tục thua lỗ hai mươi phần trăm từ năm 2008 đến 2013.

4. Fukushima đã không làm mờ đi tài sản năng lượng hạt nhân của Nhật Bản. Nhiều người trong số các nhà think-tank có ảnh hưởng nhất và các chính trị gia đã kết luận rằng Nhật Bản không thể từ bỏ năng lượng hạt nhân. Trong tháng Mười một, một lò phản ứng trước đó bị đóng cửa ở phía tây Nhật Bản đã bắt đầu quá trình khởi động trở lại, đây là lò phản ứng đầu tiên được tái khởi động kể từ khi thảm họa sóng thần hồ tháng Ba. Tuy nhiên, ba lò phản ứng bị tan chảy đã được các đài truyền hình trực tiếp thâu lại gây ra một làn sóng lo ngại và hàng loạt các quốc gia buộc phải xem xét lại các công trình hạt nhân của nước họ trong dài hạn. (Trong đó, Đức tuyên bố sẽ đóng cửa tất cả các nhà máy vào năm 2022). Hoa Kỳ cho biết rằng sẽ tiếp tục các dự án hạt nhân như đã kế hoạch, nhưng giám đốc điều hành điện hạt nhân lo ngại rằng các chính trị gia không chuẩn bị đủ các loại trợ cấp cần thiết để có thể tiếp tục các dự án trên. John Rowe, Tổng Giám đốc Exelon gần đây đề nghị rằng việc xây dựng năng lượng hạt nhân sẽ đòi hỏi số tiền bảo đảm đầu tư lên đến 300 tỷ USD và hàng loạt các trợ cấp khác. Ông cũng nói rằng: “Ngoài đấy không có nhiều tiền. Hiện nay [chính phủ] Mỹ không còn tiền. “

5. Nhân dân Trung Quốc sẽ thế chấp nhu cầu chính trị của họ bằng sự tăng trưởng kinh tế. Ngay cả khi Trung Quốc phát triển hơn chín phần trăm mỗi năm, một cuộc khảo sát quốc gia được công bố trên báo chí nhà nước cho biết rằng sự bất mãn gia tăng trong việc phá hủy và cưỡng bức cũng như nạn tham nhũng đất đai đã đạt đến một đỉnh cao mới và lây lan ra khắp mọi vùng. Hồi tháng Chín, hàng ngàn dân làng ở miền nam Lufeng đã quậy phá văn phòng chính phủ, và bắt đầu vào tháng Tám, ít nhất chín giáo sĩ Tây Tạng hay và các tu sĩ khác đã tự thiêu để phản đối sự cai trị của Trung Quốc trong khu vực Tây Tạng. Sự bất ổn định đã trở thành một trong những thách thức hàng đầu của Đảng.

6. Nếu bạn nổi tiếng, chính quyền Trung Quốc có thể sẽ không làm phiền bạn. Trong nhiều năm, một trong những nguyên tắc lỗi thời của đảng chính trị tại Trung Quốc là nếu bạn quá nổi tiếng thì không ai dám đụng chạm tới bạn. Các nhà phân tích đã từng nói rằng anh hùng trùm điện tử tham nhũng Huang Guangyu đã tập hợp quá nhiều quyền lực để có thể bị chính quyền thử thách [Nhưng sau đó kết quả thì chúng ta đã biết]. Tương tự, nghệ sĩ Trung Quốc Ngải Vị Vị thì lại quá nổi tiếng để có thể bị bắt giữ cho các hoạt động của ông. Nhưng Đảng đã chứng minh nhiều lần và một lần nữa trong năm 2011, rằng không ai có thể được miễn dịch!

7. Chiến lược đàn áp các nhân vật nổi tiếng. Chúng ta có xu hướng tưởng tượng ra một kiến ​​trúc thiết kế lớn trong việc duy trì quyền lực. Nhưng có các bằng chứng cho rằng đôi khi các vụ bắt giữ và di chuyển chiến thuật lại khá lộn xộn, và thường phản ánh những ưu tiên thất thường của từng địa phương. Việc bắt giữ, trả tự do, và tiếp tục cưỡng chế đối với Ngải Vị Vị cho thấy – mặc dù không ai biết chắc chắn – họ sẵn sàng bỏ qua các ưu tiên về an ninh và ngoại giao. Trong khi đó, sự phong tỏa kỳ lạ xung quanh ngôi nhà ở nông thôn của luật sư mù Chen Guangcheng đã trở thành một việc tồi tệ và xấu xa của nền pháp quyền ở Trung Quốc

8. Người hâm mộ âm nhạc Trung Quốc không có nhu cầu yêu thích các ngôi sao nhạc pop của Mỹ. (Xem video) Nhưng Lady Gaga thì lại van xin sự khác biệt!

9. Trung Quốc sẽ làm cho cuộc sống của các trường đại học Mỹ dễ dàng hơn. Hai năm trước, số lượng sinh viên Trung Quốc vào Mỹ đã tăng đến ba mươi phần trăm, trong khi đó chiến lược tuyển sinh áp dụng khá dễ dàng, miễn là du học sinh có khả năng đóng học phí đầy đủ. Và việc này đã làm các trường đại học ở Mỹ “ngập” với du sinh Trung Quốc. Tình hình đã trở nên phức tạp khá nhanh chóng. Các văn phòng tuyển sinh ở các trường đại học bắt đầu nhận thấy bảng điểm của du sinh có nhiều điểm giống hệt nhau. Học sinh nộp “bài luận văn” cho phòng tuyên sinh lại được viết bởi các nhà đại lý sau khi phỏng vấn các du sinh bằng tiếng Trung. Một cuộc khảo sát cho thấy chín mươi phần trăm các thư giới thiệu du sinh đều là…giả! Tại trường Đại học Delaware, số lượng du sinh Trung Quốc tăng từ 8 lên đến 517 người chỉ trong vòng bốn năm, và như Chronicle of Higher Education và Times có nhắc đến trong số mới nhất: “Một khi vào trong lớp học, các học sinh với tiếng Anh giới hạn phải học cực lực hơn để theo kịp các cuộc thảo luận. Và mặc dù họ xuất sắc, vật lộn và có cả thất bại ở mức tương tự như các học sinh người Mỹ đồng lứa, một số giáo sư nói rằng họ đã phải thay đổi cách họ dạy”. Cho đến thời điểm này, mối quan hệ vừa nêu vẫn còn là một điểm tích cực cho cả hai bên, nhưng việc thu nạp du sinh một cách dễ dàng đã kết thúc.

10. Thực thi sự ổn định thật dễ vỡ. Quá trình chuyển đổi chính trị tràn qua các nước Tunisia, Ai Cập và Libya gây ra sự mong đợi ở một số khu vực khác rằng độ tuổi của các chế độ độc tài đã bị hỏng bởi các công nghệ kết hợp cao và sức mạnh của động lực. Tuy nhiên, những trường hợp này cũng khác nhau trong cách quyết định của Trung Quốc: chính phủ Bắc Kinh đã nâng cao đời sống cho hàng trăm triệu người trong thế hệ vừa qua, và quan trọng không kém, các ngành an ninh của họ cũng đã được tài trợ rất nhiều và đầy đủ. Miễn là những điều kiện này vẫn còn chịu đựng nổi thì mối đe dọa của Facebook vẫn còn có thể kiểm soát được.

© Bản Tiếng Việt TCPT

Posted in: Quốc tế