Mười câu chuyện tích cực về châu Phi trong năm 2011

Posted on Tháng Mười Hai 24, 2011 bởi

0



Miên Thy chuyển ngữ
Alexis Okeowo, The New Yorker

Suy nghĩ lại thông qua các phương tiện truyền thông của châu Phi trong vùng cận Sahara trong năm qua, trong đó có cả một số sự kiện đã lọt vào danh sách “top ten” về những sự kiện nổi tiếng của châu Phi trong năm 2010, thì suy ra tôi có một chút chán nản. Với sự u ám và ảm đạm liên quan đến các cuộc xung đột và đàn áp do nhà nước thực hiện, chúng ta dễ dàng quên đi những tiến bộ mà cư dân lục địa này đã đạt được mỗi ngày trong các lĩnh vực như kinh doanh, công nghệ, nghệ thuật, và chính trị. Vì vậy, đối với danh sách năm nay, tôi quyết định lựa chọn những câu chuyện tích cực mà dường như đặc biệt mang dấu hiệu tốt lành. Tất nhiên, các tin tức tốt thì thường luôn kèm theo sự cẩn thận, nhưng trong lúc này, các tin tốt được xem là có ảnh hưởng hơn các tin xấu. Châu Phi là một nơi mà không có thể giảm bất kỳ vấn đề chung chung nào, ngoại trừ điểm này: đây là nơi có có tiềm năng rất lớn. Đây là lý do tại sao:

1. Châu Phi đang trải qua sự bùng nổ về kinh tế. Châu Phi được dự đoán sẽ có mức tăng trưởng kinh tế cao nhất trong bất kỳ lục địa nào trong một thập kỷ tới, và sự bùng nổ này dường như đã bắt đầu. Như các ngành công nghiệp trong nước, các doanh nhân, và các nhà đầu tư nước ngoài chuẩn bị tận dụng lợi thế của sự tăng trưởng này, ít nhất có đến cả chục nền kinh tế trong khu vực châu Phi đang ở mức tăng trưởng hơn 6% mỗi năm trong hơn sáu năm qua. Ethiopia đã tăng 7.5% trong năm nay. Một số nước lớn khác đang đứng đầu với mức tăng trưởng có thể lên đến 10%. Và tầng lớp trung lưu đang được hình thành trên khắp lục địa châu Phi: theo Economist, thì có đến 60 triệu hộ gia đình châu Phi có thu nhập hàng năm cao hơn 3.000 USD. Đến năm 2015, con số này dự kiến ​​sẽ đạt lên đến 100 triệu hộ gia đình, một số lượng gần như tương đương với Ấn Độ ngày nay.

2. Nam Sudan giành được độc lập. Việc này đã trải qua một thời gian rất dài. Cuộc nội chiến kéo dài hai thập kỷ ở đất nước Sudan thống nhất trước đây đã để lại phân nửa dân số và nguồn lực ở phía nam, cùng với sự nghèo đói. Tuy nhiên, mặc dù có nhiều lo lắng, nhưng chính phủ Sudan đã tiến hành một cuộc trưng cầu độc lập được hứa hẹn trong cuộc hiệp ước hòa bình hồi năm 2005, và Nam Sudan đã bỏ phiếu chấp thuận lên đến 99%. Các vấn đề liên quan đến biên giới, dầu mỏ, và dãy Núi Nuba đã tạo lên nhiều căng thẳng với Sudan trong thập niên vừa qua, tuy nhiên, Nam Sudan cuối cùng đã có cơ hội để tự đứng ra cai trị đất nước mình.

3. Uganda tổ chức cuộc biểu tình Đi bộ Đi làm (Walk to Work) một phong trào  lấy cảm hứng từ Mùa xuân Ả Rập và bắt nguồn từ nhiên liệu, giá lương thực và tình trạng thất nghiệp và tham nhũng tăng quá cao. (Phong trào này được đặt tên như vậy bởi vì hàng trăm hàng nghìn người Uganda đã đi bộ đến sở làm việc vì giá cả nhiên liệu quá cao.) Tại sao các cuộc biểu tình lại là một tin tốt lành? Tổng thống Yoweri Museveni đã bám lấy quyền lực trong một phần tư thế kỷ qua, trong khi lãnh đạo đối lập Kizza Besigye đã ra tranh cử không mệt mỏi cho chức vụ này và thua ba lần liên tục trong thập kỷ qua. Trong khi Besigye dẫn hàng ngàn người qua các đường phố của thủ đô Kampala bất chấp hơi cay và súng đạn, thì cùng lúc người biểu tình đã tuần hành trên các đường phố thuộc nhiều thị trấn khác, và lần đầu tiên trong nhiều năm, người Uganda gửi một thông điệp rõ ràng đến ông Museveni rằng họ đã chịu đứng quá đủ.

4. Hai người phụ nữ người Liberia giành được giải Nobel Hòa bình. Mặc dù thời gian diễn ra hơi bất thường, các đảng đối lập chính trị phàn nàn rằng việc công bố giải thưởng, trong đó Tổng thống Ellen Johnson Sirleaf (là người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo đất nước) và nhà hoạt động Leymah Gbowee, hơi có vẻ trung hợp với giai đoạn mà bà Sirleaf đang ra tái tranh cử. Nhưng ngược lại, nhiều nước đã công nhận các công việc của bà Sirleaf và Gbowee là rất xứng đáng. Bà Gbowee đặc biệt ấn tượng hơn: trong lúc gần như cuộc chiến tranh dân sự đang trong tình trạng vô vọng vào thập niên 1990, thì các hoạt động ôn hòa gồm tất cả các phụ nữ biểu tình bằng cách cầu nguyện, hay ngồi im lặng, và kháng cáo cho phiến quân ký một bản thỏa thuận hòa bình nhằm kết thúc cuộc chiến.

5. Điện thoại di động tiếp tục làm thay đổi cuộc sống người châu Phi. Các thiết bị này đã được chứng minh là vô giá: nhân viên ngành y tế đã sử dụng điện thoại di động để theo dõi và giám sát các phụ nữ mang thai ở vùng nông thôn Rwanda (nơi các bà mẹ có số tử vong rất cao) và bệnh nhân HIV ở Kenya. Ngoài ra, điện thoại di động còn giúp hệ thống ngân hàng của Kenya, nơi điện thoại di động đã được gọi là thiết bị sáng tạo nhất thế giới, cho phép người Kenya trả các hóa đơn, gửi kiều hối, mua hàng và chuyển quỹ giữa các tài khoản, và thậm chí cung cấp các khoản vay cho các dự án kinh doanh.

6. Nền dân chủ ở Nam Phi đã bước thêm một bước thú vị. Trong cuộc bầu cử chính quyền địa phương vào mùa hè vừa qua, bà Helen Zille thuộc Đảng Liên minh Dân chủ (Democratic Alliance) đã đạt được một kết quả đáng ngạc nhiên với số phiếu chiếm 21% trong nền chính trị mà African National Congress đã chiếm số áp đảo cai trị kể từ khi chủ nghĩa phân biệt chủng tộc sụp đổ (Nelson Mandela đã từng là lãnh đạo của Đảng ANC). Đó được xem là một thành công không nhỏ. Mặc dù ANC đã bị cáo buộc với các vụ bê bối và tham nhũng, nhưng tổ chức này đã chiếm vị thế thống trị một phần bằng cách đưa ra các lời hùng biện về chủng tộc và nỗi ám ảnh của thời kỳ phân biệt chủng tộc, và có thời gian đã gần như biến Nam Phi trở thành một nước độc đảng. Democratic Alliance, ngược lại, dẫn đầu bởi một nữ chính trị gia người da trắng, và vận động cho sự tiến bộ đa chủng tộc, và việc này đã gây ra một số khó khăn trong đất nước có lịch sử phân chia chủng tộc. Nhưng điều đó có thể đang dần thay đổi.

Và một tin tốt khác, Tổng thống Jacob Zuma [Tổng thống Nam Phi] bất ngờ sa thải hai bộ trưởng hàng đầu trong chính phủ và giám đốc sở cảnh sát vì các cáo buộc tham nhũng.

7. Phong trào sáng tạo Maker Faire Africa của châu Phi đã được tổ chức snag năm thứ ba. Emeka Okafor, một người Nigeria, đã từng nói rằng ông không thể hiểu tại sao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, các hoạt động này rất ít thú vị và các sáng tạo dường như không được bắt nguồn từ khu vực châu Phi cận Sahara. Tò mò và muốn biết những ý tưởng đột phá bắt nguồn từ châu Phi như thế nào, ông đã giúp thành lập Maker Faire Africa, nơi mà các nhà phát minh tụ tập lại từ khắp nơi trên lục địa châu Phi để giới thiệu những ý tưởng và thiết kế của họ – tháng Mười vừa qua đã diễn ra tại thủ đô Cairo, những năm trước đây thì diễn ra tại Nairobi và Accra. Kết quả thật sự đáng kinh ngạc: các ứng dụng di động, thiết bị trồng hạt giống, các máy tính dùng năng lượng mặt trời được tạo ra từ dầu tái chế, đèn dầu hỏa, và nhiều các công nghệ khác, quan trọng hơn, các thiết bị này đã giúp giải quyết nhu cầu tiêu dùng trước mắt của người dân châu Phi.

8. Hoa Kỳ công bố chính sách và thúc đẩy các quyền đồng tính ở nước ngoài. Năm 2011 là một năm khó khăn cho giới đồng tính nam và đồng tính nữ ở châu Phi – các điều kiện sống của họ ở Uganda, Cameroon, Malawi, và Nam Phi, và một số những nơi khác, đang trở nên tồi tệ hơn, và Quốc hội Nigeria đang xem xét một dự luật chống lại giới đồng tính. Nhưng có một số tin tức tích cực trong câu chuyện này. Chính phủ Mỹ cho biết họ sẽ sử dụng tất cả các công cụ ngoại giao, bao gồm cả viện trợ nước ngoài, để gây ảnh hưởng đến các quốc gia ngược đãi hay kết tội những người đồng tính. Uganda đã tuyên bố bãi ước dự luật trên, nhưng chính phủ Malawi cho biết họ đang xem xét lại các luật chống giới đồng tính luyến ái của nước họ.

9. (Một số) tiến bộ ở Somalia. Các nhà phân tích nói với Times rằng các binh sĩ gìn giữ hòa bình của Liên minh châu Phi, được đưa đến từ một số nước châu Phi và được hỗ trợ bởi các quỹ của Hoa Kỳ, các máy bay không người lái, và các nhà thầu, đã xuất hiện thường xuyên hơn trong cuộc chiến chống lại quân nổi dậy Somalia. Tình hình vẫn còn xấu – cho đến nay đã có hơn 500 binh sĩ bị giết và chính phủ Somali vẫn chưa xây dựng bất kỳ một cơ sở hạ tầng nào trên thực tế, nhưng Liên minh châu Phi vẫn lạc quan.

Một tin tốt hơn, rằng những cơn mưa cuối cùng đã bắt đầu ở miền trung và miền nam Somalia, sẽ giúp giảm hạn hán và nạn đói trong khu vực.

10. Botswana là một nhà lãnh đạo toàn cầu trong cuộc chiến chống tham nhũng. Theo Chỉ số Nhận thức Tham nhũng do Tổ chức Minh bạch Quốc tế công bố mỗi năm thì, Botswana được xếp hạng thứ 32 trong 183 quốc gia đã được khảo sát, và tăng bốn bậc so với năm ngoái và tám bật so với năm 2009. Hơn một nửa các nước đứng đầu bảng thuộc các quốc gia châu Âu. Botswana đã đưa ra các phương pháp ở cường độ cao nhằm loại bỏ nạn tham nhũng bằng cách thiết lập một Ban giám đốc Chống tham nhũng và Tội phạm Kinh tế để điều tra, truy tố. Ngoài ra Botswana còn soạn thảo các dự luật để bảo vệ người tố cáo tham nhũng. Hy vọng các nước láng giềng trong khu vực sẽ noi gương theo Botswana.

© Bản tiếng Việt TCPT

Posted in: Quốc tế