Tranh chấp đất đai tại Việt Nam: Căng thẳng giữa Nông dân và Chính quyền

Posted on Tháng Một 21, 2012 bởi

1



Đặng Khương chuyển ngữ
John Ruwitch, Reuters

Hà Nội, 20 tháng 1 – Trường hợp của một gia đình nông dân tại Việt Nam sử dụng súng và mìn tự chế để ngăn chặn các quan chức địa phương chiếm dụng đất đai của họ trong tháng này đã dấy lên nhiều chỉ trích gắt gao về cách hành xử của giới chức nhà nước. Sự kiện này đã buộc chính quyền phải hành động nhằm hạn chế những bất lợi có thể xảy ra.

Photo: HOANG DINH NAM/AFP/Getty Images

Photo: HOANG DINH NAM/AFP/Getty Images

Giáo sư Đại học New South Wales Carlyle Thayer cho biết, “các vụ bạo lực chống lại cơ quan nhà nước bởi những người bị thiệt hại đã gia tăng trong những năm gần đây tại Việt Nam”.

“Số lượng gia tăng cũng là dấu hiệu cho thấy tình trạng xét xử và khắc phục vấn đề vẫn còn nhiều thiếut sót”.

Tương tự như ở Trung Quốc, tình trạng chiếm đất ở làng Ô Khảm trong tháng vừa qua đã dẫn đến các va chạm giữa công chúng và quan chức chính quyền. Tất cả đất đai đều thuộc sở hữu của nhà nước và quyền sử dụng đất không phải lúc nào cũng được rõ ràng hay được bảo vệ đúng mức.

Theo các báo chí và trang web thì tại vùng ngoại ô Hải Phòng, thành phố lớn thứ ba của Việt Nam, tranh chấp đất đai nổ ra dữ dội vào ngày 5 tháng 1 vừa qua và sự việc này đã kéo dài hơn 4 năm nay. Trong vụ đụng độ, sáu công an và quân đội đã bị thương, và bốn nông dân – ông Đoàn Văn Vươn cùng với một người em và hai người thân khác của ông – đã bị bắt giữ.

Các chỉ trích nhanh chóng được lan truyền về cách hành xử thô bạo của giới quan chức địa phương trong vụ việc thu hồi mảnh đất nuôi trồng thủy sản của ông Vươn, trong đó có cả nguyên chủ tịch nước Việt Nam. Nhiều người nói rằng việc sử dụng lực lượng an ninh là không phù hợp và bất hợp pháp.

“Việc thu hồi tài sản như vậy là sai. Hơn nữa, triển khai quân đội và công an đến để đuổi một người nào đó ra khỏi nhà của họ thậm chí còn sai lầm hơn,” ông Lê Đức Anh, nguyên chủ tịch trong thời gian 1992-1997 và là một tướng cao cấp trong quân đội, chia sẻ với báo Giáo dục Việt Nam.

Ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nói với VnExpress rằng quyết định lấy đất như vậy “là sai ngược với luật pháp và cả đạo đức, cố ý tước bỏ các quyền [công dân] của họ”.

Thông tin trên trang blog của Nguyễn Xuân Diện đăng tải rằng những người ủng hộ tại Hà Nội đã quyên góp khoảng 60 triệu VND ($2.857 USD) để giúp gia đình ông Vươn và người em của ông, cùng với 6 nhân viên an ninh bị thương trong sự kiện trên.

Ngụy tạo bằng chứng

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trả lời phỏng vấn trong tuần này đã ra lệnh cho chính quyền thành phố Hải Phòng xem xét và điều tra vụ việc. Nhưng để tường thuật lại sự thật của cốt chuyện trên đôi khi lại vô cùng khó khăn.

“Bắn vào công an là sai, và họ chắc chắn sẽ bị bỏ vào tù,” một phóng viên theo dõi vụ việc nói hôm thứ Sáu vừa qua.

“Nhưng truyền thông muốn biết lý do gì đã buộc những người này phải phản ứng như thế. Việc chính quyền địa phương có chịu thừa nhận những hành động của họ là sai hay không thì vẫn còn là dấu hỏi… Tại các tỉnh như thế này, các giới chức có thẩm quyền nghĩ rằng họ có thể làm bất kỳ thứ gì họ muốn.”

Giáo sư Thayer cho biết hiện nay tại Việt Nam không có cơ quan độc lập nào xét xử các vụ tranh chấp đất đai. “Chính quyền địa phương có thể tự do ngụy tạo bằng chứng cho bất kỳ trường hợp nào để phù hợp với mục đích của họ.”

Gần đây, nền kinh tế phát triển đã đẩy giá đất tăng vọt và hấp dẫn hơn, dẫn đến việc giới chức chính quyền muốn di chuyển các nông dân ra khỏi mảnh đất của họ để mở đường cho các dự án sinh lợi như căn hộ cao cấp hay các khu công nghiệp. Các quan chức địa phương cho biết mảnh đất của ông Vươn sẽ dành để xây dựng sân bay.

Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết chính quyền địa phương đã từ chối yêu cầu của phóng viên Reuters đến thăm khu vực này. Các phóng viên nước ngoài phải được chính phủ cấp phép để tường thuật các sự kiện bên ngoài thủ đô Hà Nội.

Báo chí Việt Nam cho biết rằng trong năm 2007, các cán bộ huyện đã tìm cách đòi lại mảnh đất của ông Vươn và một người hàng xóm khác, nhưng hai gia đình đã đệ đơn kiện lại chính quyền địa phương. Đến năm 2010 thì các bên đã đạt được một thỏa thuận, trong đó ông Vươn được gia hạn thời gian để sử dụng mảnh đất này, và cả hai đã rút lại đơn kiện.

Không lâu sau đó, các giới chức địa phương cho biết các thỏa thuận vừa qua là không hợp lệ và một lần nữa bắt đầu tiến hành cưỡng chế đất.

Hiện nay vẫn chưa rõ sự việc xảy ra như thế nào. Trong lúc vụ việc diễn ra thì ông Vươn không có mặt tại hiện trường, nhưng bị nghi là có mưu đồ bố trí sự việc.

Ngay sau cuộc đụng độ, ngôi nhà của gia đình ông Vươn đã bị ủi thành đống gạch nát. Một quan chức chính phủ cho biết rằng lực lượng an ninh là những người đứng phía sau vụ phá hủy này, trong khi một số khác nói ngược lại.

Bài được biên tập bởi Alan Raybould và Ed Lane.

© 2012 Bản tiếng Việt TCPT