Doanh nghiệp nhà nước Việt Nam: đầu tư trong các lĩnh vực cốt lõi

Posted on Tháng Hai 7, 2012 bởi

3



Hồng Phúc chuyển ngữ
Ben Bland, Financial Times

Giới lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam cuối cùng đã chấp nhận, ít nhất là qua các lời nói hoa mỹ, rằng tái cấu trúc phần lớn các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là điều cần thiết. Nhiều kinh tế tin gia rằng các doanh nghiệp nhà nước này là nguồn gốc gây ra các bất ổn kinh tế trong nước gần đây.

Hiện nay có những dấu hiệu cho thấy chính phủ có thể bắt đầu thương lượng nhằm đảm bảo rằng các doanh nghiệp nhà nước phải ngừng chi tiêu lãng phí vào các quán karaoke, các công ty taxi hay các dự án xây dựng hoành tráng.

Tháng trước, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) – bề ngoài được biết như là một tập đoàn đứng đầu trong ngành dầu mỏ cũng như độc quyền kinh doanh xăng dầu nhưng trong thực tế thì họ có tay trong rất nhiều dự án kinh tế khác – cho biết rằng họ đang bước ra khỏi một dự án xây dựng tòa nhà cao nhất tại Việt Nam trị giá lên đến $1,2 tỷ USD. Tập đoàn này cho biết họ đã thực thi theo một chỉ thị của chính phủ để đầu tư vào các lĩnh vực không nằm trong ngành chuyên môn cốt lõi của họ.

Cuối tuần qua, chính phủ tiết lộ rằng họ đã miễn nhiệm Chủ tịch Tập đoàn Điện lực Việt Nam Nam (EVN), công ty độc quyền trong lĩnh vực điện lực hiện đang thiếu hụt thiếu tiền mặt, do có nhiều dự án đầu tư lãng phí không nằm trong các lĩnh vực cốt lõi, bao gồm cả trong lĩnh vực viễn thông.

Các báo chí Việt Nam cho biết rằng Chủ tịch EVN có thể sẽ nhận được một công việc khác tại Bộ Thương mại và Công nghiệp, và dường như ông đã được ‘hạ cánh an toàn’. Chín giám đốc điều hành của Tập đoàn Vinashin, một công ty đóng tàu nhà nước bị sụp đổ hồi năm 2010 sau khi tích lũy nhiều hơn $4 tỷ USD tiền nợ từ các khoản đầu tư ngoài lĩnh vực chuyên môn, từ sản xuất xe gắn máy cho đến các lĩnh vực tài chính, và hiện họ đang phải đối mặt với các truy tố trách nhiệm liên quan đến quản lý kinh tế yếu kém.

Theo như một tờ báo thuộc nhà nước cho biết thì đến cuối năm 2010, các khoản đầu tư không nằm trong lĩnh vực cốt lõi của EVN đã lên đến $2,4 tỷ USD, trong đó bao gồm các dự án đầu tư từ lĩnh vực ngân hàng đến bất động sản cũng như ngành viễn thông.

Hiện nay, giá điện của Việt Nam thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng như Campuchia và Trung Quốc, EVN đã phải vật lộn để tìm kiếm các khoản lợi nhuận. Năm ngoái, EVN đã lỗ khoảng 3.500 tỷ đồng khi công ty buộc phải nâng cấp các lưới điện và xây dựng thêm các nhà máy điện nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam.

Một số nhà quan sát cho rằng quyết định miễn nhiệm Chủ tịch EVN ngầm gửi đi một thông điệp rõ ràng và mạnh mẽ để những người đứng đầu các doanh nghiệp nhà nước khác chuẩn bị tinh thần nếu họ không sắp xếp lại các lĩnh vực đầu tư và đổi mới cách điều hành hiệu quả hơn.

Nhưng những người khác lại lập luận rằng đó là cách làm sao lãng những thách thức thực sự mà đất nước đang đối mặt, đó là cải cách hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế đang ngày càng tương tự nền kinh tế tư bản “bè phái” được tìm thấy ở các nước như Indonesia, Malaysia và Philippines.

Những người chỉ trích nói rằng trong khi các doanh nghiệp nhà nước có xu hướng trả lương cao hơn nhiều so với các cơ quan chính phủ, thì tiền lương ở đây vẫn ít hơn so với các doanh nghiệp tư nhân. Kết quả là, các quan chức doanh nghiệp nhà nước tìm cách bổ sung tiền lương bằng các khoản tiền không chính thức từ những cuộc giao dịch khác.

“Chính phủ đang gửi một thông điệp tồi tệ nhất rằng có thể vấn đề là ở các quan chức chứ không phải tại hệ thống,” một thành viên của cộng đồng đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cho biết. “Nhưng vấn đề chính là tại lỗi hệ thống, cơ chế mà có vẻ như được thiết lập để cho phép những người nắm quyền hành có thể tự làm giàu cho bản thân họ.”

© 2012 Bản tiếng Việt TCPT

Posted in: Kinh tế