Xây đập trên sông Mê Kông: Mở cổng xả lũ

Posted on Tháng Năm 12, 2012 bởi

1



Đặng Khương chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Nguồn: Economist

Một con đập khổng lồ sắp được xây dựng. Các cuộc biểu tình ở đây chuẩn bị bùng phát.

Công trình xây đập ở sông Mê Kông lâu nay tưởng như tạm thời hoãn lại vì những lo ngại về sự sinh tồn của hệ sinh thái đa dạng tại đây, hiện vẫn được tiếp tục. Trong tháng Mười hai vừa qua, Ủy hội sông Mê Kông (MRC) – một cơ quan liên chính phủ gồm Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam, một lần nữa kêu gọi trì hoãn phê duyệt con đập có khả năng tàn phá ở Xayaburi thuộc phía bắc nước Lào cho đến khi nào Ủy hội biết rõ hơn về những ảnh hưởng của nó đối với dòng nước hạ nguồn. Ngoài phía thượng nguồn ở những hẻm núi phía tây nam Trung Quốc, dòng Mê Kông vẫn chưa có đập nào được xây dựng. Nhưng hiện nay CH. Karnchang, một công ty xây dựng khổng lồ của Thái Lan vừa thông báo với Bangkok Stock Exchange rằng họ đã ký hợp đồng để bắt đầu xây dựng con đập trị giá 3,8 tỷ USD ở Xayaburi. CH Karnchang cho biết thêm rằng 5.000 lao động đã được thuê và công trình đã được khởi công từ ngày 15 tháng Ba vừa qua.

Các động thái này đã gây ra các phản ứng giận dữ từ những hộ gia đình ven sông. Bản thỏa thuận hồi tháng Mười hai, trong đó có cả Lào ký, đã kêu gọi Ủy hội tiếp tục thực hiện thêm các nghiên cứu khoa học về tác động môi trường mà đập này có thể gây ra. Những người phản đối cho rằng đập Xayaburi sẽ gây ra thiệt hại to lớn đến hệ sinh thái và ảnh hưởng đến 65 triệu người dưới khu vực hạ nguồn ở Đông Nam Á, nơi có lượng thủy sản nội địa lớn nhất thế giới, và đồng thời cũng là nguồn sống của họ.

Lim Kean Hor, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên của Campuchia, đã gửi một lá thư phản đối mạnh mẽ đến Lào. Ông kêu gọi Lào dừng xây dựng con đập ngay lập tức cho đến khi có thêm những đánh giá độc lập về mức ảnh hưởng của công trình này. Nhật Bản đã đồng ý tài trợ cho các nghiên cứu liên quan đến con đập ở sông Mê Kông, dưới sự bảo trợ của MRC. Việt Nam cũng mạnh mẽ lên tiếng ủng hộ Campuchia, và đã liên tục kêu gọi không nên xây thêm đập trên sông Mê Kông ít nhất trong mười năm tới. Việc chính phủ Lào đã không chính thức thông báo về công trình xây dựng cho các đối tác ở sông Mê Kông, và cho phép công trình được tiến hành dưới sự kiểm soát của nước này, rõ ràng sẽ làm suy yếu độ tin cậy của MRC trong quá trình tham vấn về mức ảnh hưởng của con đập. Trên thực tế, Hiệp định Mê Công ký được kết vào năm 1995 để lập ra Ủy hội, yêu cầu phải tham khảo ý kiến của bốn quốc gia ​​và tôn trọng các mối quan tâm của các nước lân cận, tuy nhiên quyết định cuối cùng vẫn tùy thuộc vào chủ quyền của mỗi quốc gia .

Chiến dịch “Save the Mekong” – “Gìn giữ sông Mê Kông”, chủ yếu là giữa các tổ chức phi chính phủ (NGO) của Thái Lan, đã tập hợp được một số lực lượng đáng kể. Các tổ chức phi chính phủ phàn nàn về sự im lặng của Ủy hội, vốn có trụ sở chính tại thủ đô Viêng Chăn, Lào. Hiện nay MRC còn thậm chí không có khả năng gửi một nhóm giám sát viên đến để kiểm soát quá trình xây dựng tại Xayaburi.

Có lẽ Campuchia sẽ nộp đơn khiếu nại đối với Lào lên một tòa án quốc tế. Ông Niwat Roykaew, chủ tịch của Tập đoàn Bảo tồn Mê Kông Khong Chiang, cho biết rằng nếu không còn lựa chọn nào khác, có khả năng các cư dân địa phương sẽ biểu tình ngồi dài hạn và tạo rào cản để buộc “cây cầu hữu nghị” giữa Thái Lan và Lào ngừng công trình ở Xayaburi, nếu như MRC thất bại trong việc buộc Lào đình chỉ xây dựng con đập.

© 2012 Bản tiếng Việt TCPT